Zonder geloofszekerheid niet vrolijk en gerust

Iemand gaf mij een citaat van Jacobus Borstius, predikant te Rotterdam (1654-1680) :

“Om de ziel gerust te stellen en te maken dat hij vrolijk zijn weg gaat, is het getuigenis van de Heilige Geest, Die hem verzekert van de zaligheid, nodig. Het is waar: het geloof zal u ook buiten die zekerheid der zaligheid wel in de hemel brengen en zalig maken, maar het zal u zonder die zekerheid niet vrolijk en heel gerust maken. Zeker, zalig is hij die in de Zoon gelooft. Hij heeft reeds het eeuwige leven, hij komt niet in de verdoemenis, hij is al van de dood overgegaan in het leven, hij is al uit genade zalig door dat geloof, maar dat is dan vermengd met veel pijn en droefheid in de ziel. Maar als die inwendige verzekering en betuiging van de Heilige Geest daarbij komt en maakt dat het geloof vrijmoedig zegt: „dit is Gods belofte”, daarom is hij zeker en onfeilbaar. Deze belofte komt mij toe. Ik neem haar aan. Als het Evangelie roept: „die het eeuwige leven hebben wil, die moet in de Zoon geloven”, dan roep ik van harte: Mijn! Ik ben tevreden en geef mij over aan de Heere Jezus.”

Wat pastoraal! Maar hebben de apostelen ook zo gesproken? Welke nieuwtestamentische gronden zijn voor het door Borstius aangegeven onderscheid aan te dragen? Een vraag aan ds. A. Kot...

Beste vragenstel(l/st)er,

Hartelijk dank voor de vraag. Een prachtig citaat waarmee ik van harte instem. Je vraagt eigenlijk naar de Bijbelse fundering van wat Borstius zegt. Laat ik er het volgende over mogen zeggen.

Het antwoord op dit soort vraagstukken kun je langs twee lijnen vinden. Enerzijds kun je nagaan of er direct over gesproken wordt en of deze leer vanuit teksten direct duidelijk te maken is. Anderzijds kun je nagaan of je de zaak waar het om gaat in de Bijbel aantreft zodat je moet concluderen dat het inderdaad een Bijbelse zaak is.

Wat het eerste betreft kom je dan op teksten als Efeze 1:13 waar gesproken wordt over een verzegeling door en met de Heilige Geest nadat iemand tot geloof is gekomen, Romeinen 8:16 waar gesproken wordt over het getuigenis van de Geest met onze geest, enzovoorts. En ook teksten als Efeze 4:30 waar het gaat over een bedroeven van de Heilige Geest. Deze en dergelijke teksten, en zo zijn er vele in de Schriften, laten zien dat er een werk van de Heilige Geest in de harten en levens van mensen is, juist ook als zij genade ontvingen -in de ware gelovigen dus- waardoor zij minder of meerder verzekerd zijn. Wanneer zij de Heilige Geest bedroeven, wijkt Hij weliswaar niet volkomen en voorgoed van de gelovige, maar zij ondervinden daarvan wel de nadelige gevolgen, zoals geestelijke duisternis en verachtering in de genade. Het is goed ook zelf een studie te maken van zulke teksten en op die wijze te zien dat er in het geestelijk leven van de ware gelovige, net als bij de zee, eb en vloed is, en waardoor die beweging dan veroorzaakt wordt en wat de gevolgen daarvan zijn en hoe dat weer goed kan komen.

Wat het tweede betreft kun je dan bijvoorbeeld denken aan Thomas die nadat de Heere Jezus gestorven en begraven was alle zicht kwijtraakte en in een zeker ongeloof verviel. Iets dat volgens het getuigenis van de Schriften trouwens gold voor al de discipelen. Je kunt denken aan Elia die moedeloos onder een jeneverstruik terecht kwam en zei: het is me beter te sterven dan te leven. En als je om je heen ziet dan zou het heel goed kunnen zijn dat je mensen kent waarvan je mag geloven dat ze de Heere kennen terwijl duidelijk is dat ze niet altijd op dezelfde hoogte van het geloof wandelen, maar soms ook in een dal van donkerheid verkeren. Uit deze praktijk van het geestelijke leven kun je dan afleiden dat de zaak waar Borstius over schrijft bestaat en dan mag je van hieruit ook in je Bijbel zoeken naar wat je daarover kunt vinden.

Ik denk dat dit voldoende is als onderbouwing voor wat Borstius schrijft. Ik kan je nog verwijzen naar een leerzaam boekje over deze zaak (de zekerheid van het geloof) van Ebenezer Erskine dat ik je van harte kan aanbevelen. 

Ik wens je van harte Gods zegen toe.

Je ds. A. Kot