De zonde van zelfdoding is te vergeven

Ik heb een vraag over zelfdoding. Een zus van mij, die een paar jaar ouder was dan ik, heeft zichzelf van het leven beroofd. Ik was heel erg gek op haar en ik heb veel met haar gepraat, ook over de problemen die zij had. Zij wilde geen hulp hebben. Op de avond dat zij het gedaan heeft, belde zij mij, om te zeggen dat zij van een flat ging springen. Ik heb haar gesmeekt om het niet te doen en ben direct op de fiets gestapt om naar haar toe te gaan. Het is best nog wel een heel eind fietsen, maar toen ik er kwam was het al gebeurd.

Ik ben er nog steeds heel erg verdrietig over, moet huilen en kan er ‘s nachts soms niet van slapen. Ik weet ook wel hoe er in de kerk over zelfdoding wordt gedacht, maar ik weet het gewoon echt niet, want ik was heel erg op mijn zus gesteld. Met mijn vader kan ik er niet over praten en als ik iets tegen mijn moeder zeg, kan zij alleen maar huilen.

Afgelopen zondag in de kerk werd het zesde gebod behandeld en toen zei de dominee: “Mensen die zelfmoord plegen, kunnen nooit behouden worden.” Ik ben na de kerk naar mijn kamer gegaan. Ik voel hoe verschrikkelijk het moet zijn voor een mens die verloren gaat, eeuwig buiten en zonder God. Kunt u mij helpen, want ik loop helemaal vast!

Beste vraagsteller,

Wat hebben we er als kerk en voorgangers een puinhoop van gemaakt! Dat is het eerste wat boven komt na het lezen van je indringende hartenkreet. Wat een verdriet gaat er schuil achter je woorden. Hoe heb je je ingespannen om je zus te helpen! Hoe verdrietig moet het voor je zijn om te merken dat al je inspanningen uiteindelijk geen baat gehad (lijken te) hebben! En wat een worstelingen zijn het voor je om hiermee te moeten leren leven. Ik lees namelijk in wat je schrijft dat je er met je moeder niet over kunt praten vanwege haar emoties. Met je vader is het gesprek eveneens onmogelijk. Daarnaast heb je de kerk, maar ook daar lukt het gesprek niet mee, omdat de kerk op een manier over zelfdoding denkt, die niet helpend voor je is. En als klap op de vuurpijl heeft je/een dominee in zijn preek gezegd dat mensen die zelfmoord plegen nooit behouden kunnen worden. Wat een ellende!

Wat mij betreft, moet ik er wel een disclaimer bij plaatsen: ik heb de preek niet gehoord en ik weet dus ook niet of deze broeder in zijn preek er nog woorden omheen gezegd heeft. Dat laat ik voor nu ook buiten beschouwing.

Afgelopen periode heb ik in de spiegel gekeken die broeder Koos de Jong me (en ons) als voorganger(s) heeft voorgehouden in zijn lezing en vraagbeantwoording. Eén van de dingen die me opnieuw kraakhelder is geworden, is dit: de kerk zegt, de dominee leert, maar wat zegt het Woord? Wat vertelt Christus ons? Het zijn woorden van de Heiland zelf, dus laten we die (extra) goed tot ons door laten dringen: “Daarom zeg Ik u: Alle zonde en lastering zal den mensen vergeven worden; maar de lastering tegen den Geest zal den mensen niet vergeven worden” (Mattheüs 12:31).
 

"Ik vind het onbestaanbaar dat vanaf kansels gezegd wordt dat de zonde van zelfdoding onvergeeflijk is."

Hij zegt dus: voor alle zonden is er vergeving, behalve voor de zonden tegen de Heilige Geest. Dan gaat het dus over de zonde dat je het werk van Christus wegzet als werk van de duivel. Dat is de zonde tegen de Heilige Geest. Kort en goed: de zonde -zo eerlijk moeten we zijn: het is zonde, maar ik ga er even vanuit dat dát niet de discussie is- van zelfdoding is te vergeven!

Hét tegenargument bij uitstek is dat God Zijn kinderen bewaart voor deze zonde. Indirect is dan de conclusie: dus als je geen kind van God bent en je pleegt zelfmoord bewaart God je er ook niet voor. Een kind van God pleegt geen zelfmoord, dus iemand die zelfmoord pleegt, is geen kind van God. Heftig en triest. Want dit is níet wat de Bijbel ons leert. Er zijn in de Bijbel meer mensen te noemen die zelfmoord hebben gepleegd. En als we dan naar hun leven kijken, moeten we zeggen: hun leven was uiteindelijk los van God en wie zo geleefd heeft en zo sterft, sterft Godloos – tenzij in de laatste levensseconden er nog gebeden is om redding en behoud. Tegelijk zijn er ook wel theologen die de stelling verdedigen dat Simson zelfmoord heeft gepleegd. Notabene heeft hij wel een plaats gekregen in Hebreeën 11.

Maar wat te denken van Elia? En van de stokbewaarder? We zijn met elkaar gereformeerd genoeg om de conclusie te trekken dat elke zonde even erg is, of we nu gezondigd hebben in woorden, daden of gedachten. Als Elia tegen God zegt: “Neem mijn leven maar weg” en als we zien dat de stokbewaarder in Filippi op het punt staat om de hand aan zichzelf te slaan, dan is die zonde even erg als het daadwerkelijk uitvoeren ervan. Met die kennis in het achterhoofd vind ik het onbestaanbaar dat vanaf kansels gezegd wordt dat de zonde van zelfdoding onvergeeflijk is. Niet om de zonde te vergoelijken, maar om de genade niet tekort te doen. 
 

"Als de HEERE je schuld vergeeft, dan vergeeft Hij niet alleen het verleden en het heden, maar ook de toekomstige zonden"

Ik vind het in- en intriest voor je dat je deze dingen, nadat je een van de meest heftige en traumatische dingen hebt meegemaakt, die ene mens kan meemaken, aan moet horen. Toen deze thematiek ooit aan de orde kwam tijdens een Bijbelkringavond voegde een wijze oude(re) broeder -hij zal zelf die classificatie betwisten- me toe: dominee, als de HEERE je schuld vergeeft, dan vergeeft Hij niet alleen het verleden en het heden, maar ook de toekomstige zonden.

Daarnaast geldt dat iemand die psychisch ziek is, soms geen andere uitweg ziet dan deze uitweg. Daarvan geldt: het is een onmogelijke keuze, maar soms zijn onze gedachten zo duister en donker dat het einde licht(er) is. En wat geldt van iemand met een gebroken been, namelijk dat we niet verwachten dat zo iemand dat been gebruiken kan om een wandeltocht te maken. Dat geldt ook voor iemand die psychisch ziek is. Daar kun je lang niet altijd rationele beslissingen van verwachten.

Wat moet je nu concreet doen? Misschien kun je aan Refoweb voorhouden (je mag mij ook mailen) waar je in de buurt woont en kunnen zij je doorverwijzen naar een Bijbels-pastorale broeder die je pastoraal kan en wil bijstaan, omdat het belangrijk is dat je je verhaal kwijt kunt. Maar ook dat er iemand is die je leert wat de Bijbel zegt. Wij zijn namelijk niet Rooms, waar de stelling heerst: de kerk zegt het, dus is het waar.

Veel sterkte in deze moeitevolle omstandigheden! Het Woord zegt: “Want de HEERE zal Zijn volk niet begeven, en Hij zal Zijn erve niet verlaten” (Psalm 94:14). En ja: deze tekst is bedoeld voor Israël (Israël is namelijk Zijn volk!). En al weidser en breder trekt de reikwijdte van deze tekst, want Hij zal Zijn erve, dat is: Zijn erfdeel, niet verlaten. En tot dat erfdeel behoort ieder Verbondskind. Met andere woorden: deze tekst mag je als persoonlijke belofte lezen met bovengenoemde kanttekening. En die woorden mag je Hem voorhouden: vasthoudend en aanhoudend.

Meelevende, hartelijke groeten,
Ds. W. F. ’t Hart