Groot principiële verschil tussen ICSI en IVF

Aan dhr. Boeijenga. U schreef in uw antwoord 'Verminderd vruchtbaar en sterke kinderwens': "na de wie-vraag (de introductie van een derde persoon), raakt de discussie over ICSI de hoe-vraag: wie selecteert de zaadcel? (Gods voorzienigheid versus menselijke regie). Bij een natuurlijke bevruchting (en in zekere mate zelfs bij klassieke IVF in een schaaltje) vindt er een biologisch selectieproces plaats dat zich aan de menselijke waarneming onttrekt".

Wilt u verder uitleggen wat u bedoelt met IVF en selectie van zaadcellen? Wat bedoelt u met “in zekere mate”? Hartelijk dank voor uw zeer goed onderbouwde antwoorden.

Geachte vraagsteller,

Ik heb in de beantwoording vaak de neiging om nogal uitgebreid te zijn, maar hierin ben ik wellicht te beknopt geweest vanuit de veronderstelling dat bepaalde termen niet alleen naar klank maar ook naar gedetailleerde inhoud bekend zijn. Ik zal het nog wat verder uitdiepen, dan komt het principiële verschil tussen ICSI en IVF denk ik nog duidelijker naar voren.

1. Wat gebeurt er bij klassieke IVF ("bevruchting in een schaaltje")? Bij klassieke IVF (In-Vitro Fertilisatie) brengt de embryoloog in het laboratorium een eicel samen met tienduizenden tot honderdduizenden zaadcellen in één kweekschaaltje met voedingsvloeistof. Vanaf dat moment grijpt de mens niet meer actief in, in de bevruchting zelf: de zaadcellen moeten op eigen kracht naar de eicel zwemmen. Zij moeten daarbij onderling 'concurreren' waarbij de ‘beste’ (snelste, sterkste) wint. De eicel heeft namelijk een beschermend buitenste laagje. Alleen een zaadcel die sterk en gezond genoeg is én over de juiste enzymen beschikt om door dit schild heen te breken, kan de eicel binnendringen en bevruchten.

2. Waarom wordt dit genoemd als een "biologisch selectieproces"? Omdat de fysieke ontmoeting en de uiteindelijke ‘keuze’ welke zaadcel wint, wordt overgelaten aan de natuurlijke (en biologische) krachten van de cellen zelf. Althans, puur biologisch beschouwd. De mens schept weliswaar de omgeving (het schaaltje in plaats van de eileider), maar de embryoloog wijst geen specifieke zaadcel aan. Welke zaadcel de eicel binnendringt, onttrekt zich op dat specifieke moment aan het menselijk oog en de menselijke wil. In theologische taal: de mens regisseert de ontmoeting, maar het biologische ‘geheim’ van de daadwerkelijke versmelting blijft overgelaten aan de voorzienigheid van God.

3. Waarom staat er "in zekere mate"? (de nuance). Dat er "in zekere mate" staat, is om te voorkomen dat klassieke IVF te veel wordt gelijkgesteld met een volstrekt natuurlijke bevruchting. Er vindt bij klassieke IVF namelijk al wel een voorselectie/voorwerk door de mens plaats:

-Laboratoriumbewerking (opzuivering): Voordat de zaadcellen in het schaaltje worden gedaan, worden ze in het laboratorium 'gewassen' en gecentrifugeerd. Daarmee scheidt de analist de meest beweeglijke zaadcellen al van de minder beweeglijke.
-Geen barrières van het vrouwelijk lichaam: Bij een natuurlijke omgang moet een zaadcel een immense en vijandige weg afleggen (de zuurtegraad van de vagina, het baarmoederhalsslijm, de lengte van de baarmoeder en de eileider). Bij IVF wordt deze zware natuurlijke 'hindernisbaan' overgeslagen. Zaadcellen die een natuurlijke reis nooit zouden hebben overleefd, maken in een schaaltje ineens wel kans.

Klassieke IVF is dus niet 100 procent natuurlijk, maar er is nog steeds sprake van een biologische concurrentiestrijd tussen duizenden zaadcellen.

4. Het grote contrast met ICSI. Bij klassieke IVF (en op de natuurlijke bevruchtingswijze): de mens brengt de cellen bij elkaar, maar Gods voorzienigheid (ook genoemd: de natuur/biologie) kiest welke van de 100.000 zaadcellen de eicel binnendringt.

Bij ICSI: de natuur krijgt geen enkele keuze. De embryoloog pakt onder de microscoop met een minuscule naald één specifieke zaadcel op (op basis van hoe hij eruit ziet) en prikt deze rechtstreeks door de wand van de eicel heen. Hoewel we belijden dat er niets buiten Gods voorzienigheid om gaat, en een mens nog steeds niet zelf leven kan scheppen, grijpt de mens hier toch dusdanig diep in dat de natuurlijke grenzen overschreden worden en er wel een enorme spanning ontstaat met hetgeen door David wordt beleden in psalm 139.

Samengevat: Bij klassieke IVF schept de mens wel de voorwaarden in een schaaltje, maar dat de bevruchting zelf een biologische 'race' blijft tussen duizenden zaadcellen, waarbij de sterkste cel wint zonder dat de mens kiest welke dat is ("in zekere mate" natuurlijk, omdat de reis in het lichaam wordt overgeslagen).

Bij ICSI is die biologische race volledig uitgeschakeld: daar bepaalt de mens tot op de cel nauwkeurig welke zaadcel de eicel bevrucht. En juist dat laatste roept in de reformatorische ethiek de diepste vragen op over de grens van menselijke maakbaarheid.

Ik hoop dat deze uitleg voor u de gewenste duidelijkheid geeft. Mochten er aanvullende of andere vragen zijn, ben ik altijd bereid om mee te denken.

Met vriendelijke groet,
Johan Boeijenga