Onder de indruk van apologetiek

Ik werd verwezen naar een interessante boekenserie die momenteel langzaam vrijgegeven wordt. (Op Matrix kun je die vinden in #Kander:matrix.org). Daarin zou ik allerlei antwoorden op heel persoonlijke vragen kunnen vinden - en dat is ook zo, maar ik zou graag weten of het goede antwoorden zijn. Ik ben wel diep onder de indruk van de antwoorden die op de apologetiekavonden gegeven worden en kan heus wel zien waar die dominee niet precies hetzelfde gelooft als ik en ik hem dus niet volgen moet. Hij geeft duidelijk aan waar sommige andere christenen ergens anders over denken. De serie begint met kleuterboeken en groeit mee met de lezer. In bijna alle boeken ontbreken nog grote stukken, maar de lessen zijn best wel duidelijk als je gewoon doorleest. Heb ik nou een goede bron gevonden, of trekken de interessante verhalen me stiekem de verkeerde kant op?

Beste vraagsteller,

Ter verificatie, zodat we weten of we het over hetzelfde hebben, en voor andere lezers zodat die weten waar het hier over gaat: als ik het goed begrijp gaat om een serie verhalen, nagelaten door ene ds. Van Baalen, die leefde van 1926 tot 2023 en die naar het schijnt op ware gebeurtenissen gebaseerd zijn. Deze worden nu door een groepje mensen deel voor deel gepubliceerd in een epub boek via een Matrix chatroom. Ik vond daar het e-book “Jan Arend, de vrijgegeven delen” van I. van Baalen, dat meerdere boeken lijkt te bevatten, geschreven tussen 1964 en 2023, als kronieken in verhaalvorm. Voordat ze iets publiceren willen ze eerst toestemming vragen aan betrokkenen, vandaar dat het beetje bij beetje wordt gepubliceerd, nadat het geanonimiseerd is. De namen zijn veranderd. Het is mij niet duidelijk of de naam van deze dominee dat ook is of niet. In deze verhalen worden ook wel ethische, filosofische, theologische en apologetische vraagstukken behandeld. Ik neem aan dat je vraag daar over gaat en dat je je afvraagt of dit nu goede antwoorden zijn of dat het misschien (deels) misleidende antwoorden zijn.

Ik heb wat in het boek gelezen, maar heb uiteraard niet alles kunnen lezen want dat is heel wat. In veel van wat deze dominee (Kander) zegt, voor zover ik heb gelezen, kan ik goed meegaan. Ik denk zeker niet dat het misleidende antwoorden zijn. Tegelijkertijd zou ik niet in alle gevallen voor 100 procent met de gegeven antwoorden meegaan, soms valt er wel wat meer te zeggen. En soms vind ik het jammer dat er bij de overdenkingen van anderen niet wat meer wordt gezegd, maar dat was waarschijnlijk ook niet het doel van de verhalen. Maar over het algemeen genomen heb ik wel een goede indruk van de antwoorden die hier gegeven worden. Dus ik zou zeggen: lees gerust, maar lees kritisch. En neem ook kennis van andere (christelijke) bronnen die deze ethische, filosofische, theologische en  apologetische vraagstukken behandelen.

Nog even over wijsbegeerte in het algemeen. Filosofie, oftewel wijsbegeerte (liefde voor wijsheid) staat in de Bijbel hoog aangeschreven. Lees Spreuken maar en hetzelfde vind je ook in andere Bijbelboeken. Maar het moet geen eigen wijsheid zijn. Er is een wereldse (aardse) wijsheid, die dwaasheid is bij God (Kolossenzen 2:8, 1 Korinthe 3:19, Jakobus 3:15) en er is een wijsheid die van God komt (1 Korinthe 2:6-7, Jakobus 3:17). Spreuken 1:7 zegt: “De vreze des HEEREN is het beginsel van de kennis, dwazen verachten wijsheid en vermaning.” “Beginsel” hier kan je ook lezen als begin of basis. Het moet gebaseerd zijn op een ontzag voor God en daarmee alles wat Hij heeft gezegd serieus te nemen. Wijsheid en kennis kunnen alleen komen van God, niet van een mens. Zonder een basis van een ontzag voor God, welke gepaard behoort te gaan met gehoorzaamheid, is er geen goed fundament, maar alleen een broze ondergrond waarop alles dat daarop gebouwd bezwijkt zodra het onder druk komt te staan. Wie de geschiedenis bestudeert ziet dit ook keer op keer gebeuren. Alles wat voortvloeit uit niet meer dan menselijk inzicht zal vroeger of later bezwijken. Alleen datgene dat gebouwd is op Gods Woord blijft voor eeuwig (Psalm 119:89, Jesaja 40:8). 

Er zijn heel wat filosofische stromingen. Maar feite kun je ze allemaal in slechts twee groepen indelen: filosofieën die op eigen inzichten gebaseerd zijn en filosofieën die bouwen op wat God heeft gezegd in Zijn Woord. Deze eerste groep is in staat problemen te onderkennen, maar heeft geen echte antwoorden. Alleen de tweede groep heeft echte antwoorden (vgl. Spreuken 3:5).

Bijbelse wijsheid omvat natuurlijk meer dan de gangbare filosofische vraagstukken. Het omvat bijvoorbeeld ook te zien wat belangrijk is en wat minder belangrijk is, wat waarde heeft en wat minder waarde heeft. Maar daar moet een goede Bijbelse manier van denken onder zitten. Want als er bijvoorbeeld een fundament van een relativistisch denken over waarheid onder zit dan verliezen veel van deze dingen hun betekenis. Daarom is een goed fundament van denken over bijvoorbeeld waarheid en kennis van groot belang. En het is ook niet alleen een abstracte of theoretische kennis, maar iets dat ook concrete uitwerkingen krijgt in hoe je met dingen omgaat en wat je wel of niet nastreeft. Lees bijvoorbeeld Spreuken 2:1-17 en Spreuken 3:13-26. En in het boek Spreuken kan je nog veel meer vinden over wat een wijze kenmerkt.

Wat filosofische vraagstukken betreft heb ik zelf veel gehad aan mensen zoals Francis Schaeffer, met name in het denken over waarheid en kennis (epistemologie, oftewel hoe kunnen we (zeker) weten wat we (denken te) weten). Ik ben blij dat ik vanaf dag één dat ik christen werd met zijn boeken in aanraking ben gekomen. Niet dat ik in alles wat hij zegt meega, maar ik heb er denk ik wel een Bijbelse manier van denken over kennis en waarheid door meegekregen. Andere mensen in dezelfde lijn zijn waar ik ook veel aan heb gehad zijn bijvoorbeeld Joe Boot, Jason Lisle, en John Frame, die op hun beurt weer zijn beïnvloed door Cornelius Van Til. En er zijn er nog veel meer van dat soort mensen, ook in Nederland. Niet dat ik het in alles met iedereen van hen eens ben, maar velen van hen zijn denk ik mensen uit de tweede groep, die zich in de eerste plaats proberen te richten naar wat de Bijbel ons zegt en daar hun eigen inzichten ondergeschikt aan maken. Ik denk overigens dat dat ook geldt voor deze dominee uit dat boek.

Dus, streef naar kennis, inzicht en wijsheid, maar laat het niet in een eigen wijsheid zijn, maar iets dat voortvloeit uit de kennis, inzicht en wijsheid die van God (= Gods Woord) komt (Spreuken 2:6-12). Dat is het belangrijkste dat ik je bij het lezen van dit boek en het luisteren naar andere bronnen wil meegeven. 

Een hartelijke groet,
Gerard Slurink