Preeksamenvatting door A.I.

Mijn AI generator kent mij al wat beter. Ik heb daarbij de letterlijke vraag gesteld en dit is het antwoord, ik kan er wel wat mee.

Ik denk dat het verantwoord kán zijn, maar alleen als je heel bewust bent over de rol die AI krijgt. De vraag is niet zozeer óf AI gebruikt mag worden, maar *wie uiteindelijk de geestelijke verantwoordelijkheid draagt.

Vanuit een gereformeerde visie op de prediking zou ik een aantal onderscheidingen maken.

De prediking is meer dan informatie

Een preek is niet alleen een overdracht van inhoud. Volgens de gereformeerde traditie is de prediking een bediening van het Woord, waarbij de predikant geroepen is om de Schrift uit te leggen en toe te passen op de gemeente. Die verantwoordelijkheid kan hij niet uitbesteden aan een algoritme.

Een AI kan een preek analyseren, structureren en samenvatten, maar heeft geen geestelijk onderscheidingsvermogen, kent de gemeente niet en kan de pastorale bedoeling van de prediker slechts beperkt herkennen.

Een samenvatting is iets anders

Een preeksamenvatting met gespreksvragen is geen prediking meer, maar een hulpmiddel voor verwerking. Dat is vergelijkbaar met:

* een catecheseblad;
* een Bijbelstudiegids;
* een nieuwsbrief;
* aantekeningen die gemeenteleden zelf maken.

Daarom zie ik principieel geen bezwaar tegen AI als hulpmiddel, mits de inhoud onder verantwoordelijkheid van de predikant of kerkenraad wordt gebruikt.

De gevaren zijn wel reëel

Je noemt terecht een belangrijk risico: dat AI steeds meer taken overneemt. Dat zie ik op minstens vier gebieden.

1. Minder luisteren
Als gemeenteleden weten dat er toch wel een perfecte samenvatting komt, kunnen ze tijdens de dienst passiever luisteren.

2. Minder voorbereiding door de predikant
De verleiding kan ontstaan om ook de vragen, toepassingen of zelfs delen van de preek door AI te laten schrijven.

3. Uniformering
AI heeft de neiging om alles logisch, overzichtelijk en veilig te maken. Een preek mag soms juist schuren, verrassen of vragen openlaten.

4. Verschuiving van gezag
Na verloop van tijd kan de samenvatting belangrijker worden dan de preek zelf. Dan leest men de AI-tekst in plaats van opnieuw de Schrift te openen.

Dat laatste zou een ongezonde ontwikkeling zijn.

Maar er zijn ook duidelijke voordelen

Goed gebruikt kan AI juist helpen om de vrucht van de prediking te vergroten.

Bijvoorbeeld:

* ouderen die moeite hebben de hele preek te onthouden;
* gezinnen die de preek aan tafel willen bespreken;
* kringwerk;
* jongeren die een korte kapstok prettig vinden;
* mensen die een dienst gemist hebben.

Dan staat AI ten dienste van de prediking, niet erboven.

Een goede werkwijze

Ik zou daarom deze volgorde aanhouden:

1. De predikant preekt.
2. De gemeente luistert.
3. AI maakt op basis van de uitgesproken preek een eerste concept.
4. De predikant leest dit na, corrigeert waar nodig en voegt eventueel een pastorale of theologische nuance toe.
5. Pas daarna wordt de samenvatting verspreid.

Dan blijft de verantwoordelijkheid waar zij hoort.

Een principiële parallel

Eigenlijk is dit niet wezenlijk anders dan vroeger.

* De boekdrukkunst verving de kopiist niet, maar maakte de Bijbel toegankelijker.
* Concordanties maakten Bijbelstudie eenvoudiger.
* Digitale Bijbelprogramma's versnellen exegese.
* AI kan het verwerken van een preek ondersteunen.

Geen van die hulpmiddelen neemt de roeping van de prediker weg, zolang zij dienend blijven aan het Woord.

Mijn afweging

Juist vanuit jouw eerdere vragen over de plaats van de prediking en de spanning tussen techniek en geestelijk leven zou ik zeggen: gebruik AI niet om de prediking te produceren, maar wel om de gemeente te helpen de prediking beter te verwerken.

Misschien is daarvoor een eenvoudige toets bruikbaar:

Helpt dit hulpmiddel de gemeente om beter naar Gods Woord te luisteren, of vervangt het het luisteren naar Gods Woord?

Zolang het eerste het geval is en de predikant inhoudelijk verantwoordelijk blijft, zie ik geen principieel bezwaar. Zodra het tweede gebeurt, is er reden om zeer terughoudend te zijn. Dat sluit ook aan bij de gereformeerde overtuiging dat niet de techniek, maar de verkondiging van het Woord het door God gegeven middel is waardoor Hij Zijn gemeente opbouwt.

Ik wil toch effe reageren hier op. Dat AI is ronduit verschrikkelijk!!! Ik kijk nogal eens programma's op Internet en d'r staat nogal eens een AI- vertaling onder... Het is ronduit verschrikkelijk, hoeveel taalfouten d'r in weergeven staan! Vaak zó erg, dat ik geeneens meer kan begrijpen, wat er bedoeld wordt... Ik vind dat AI een vloek van deze maatschappij; Je hoeft niet meer na te denken, want AI doet alles voor je. Men wil ook kennelijk niet meer nadenken. Ik zie er alleen maar nadelen in en zie er bepaalde passages van Openbaring in: Het aanbidden van het Beest! Hoe moet 't gaan met preeksamenvattingen en bijbelvertalingen ??? Dan krijg je toch de meest verdraaide waarheden in en 'n verdraaide waarheid staat bij mij bekend als een leugen. Dat AI wordt je al via Internet opgedrongen; Ik ben d'r absoluut niet blij mee. Als de kerk ook al gaat meedoen met dat AI, kan ik voortaan beter maar thuisblijven !!! D'r staat geschreven, dat er geen tittel of jota verloren zullen gaan. Met AI gaat de betekenis van de tekst verloren of het krijgt een betekenis, die niet bedoeld wordt. Wil je goed werk afleveren, moet je d'r wél wat voor doen...!!!

@Harmoonjem

Kun je een concreet voorbeeld geven van een AI-uitleg of AI informatie die volgens jou niet klopt?

Heb ik duidelijk genoeg hierboven uitgelegd. De taal wordt op een verschrikkelijk beroerde wijze beschreven. Met veel taalfouten... , dus...

@Boanergens,

Door AI te gebruiken geef je veel data (lees: informatie over jezelf prijs). Die data blijven niet onopgemerkt en worden opgeslagen in een systeem. De daaropvolgende vragen genereren een antwoord die gewoon op maat gemaakt worden met de eerdere prijsgegeven data. Eigenlijk geeft u, zonder er erg in te hebben, uw zwakke schakel bloot, namelijk het aan anderen over laten van een redactie of interpretatie van een tekst of een vraag in het algemeen.

Hiermee kunnen scherpe analisten dat inbouwen in hun databestanden. Deze zijn voor hen die handelen in datakennis zeer veel geld waard. Een gerichte marketing waarvan u zult zeggen: "wat toevallig dat het bij mij terecht komt".

Het AI-antwoord creëert ook een onopgemerkte data die in latere fases als een boemerang terugkeren in een mening van duizenden anderen die het antwoord onderschrijven. Het gevaar “AI heeft gezegd of beweert dat het antwoord” richtinggevend is. Die richtinggevende wordt beïnvloed op de wijze of het een open of een gesloten vraag is.

@Jesaja40
Zoals wel vaker lijkt het erop dat je reactie niet zozeer het gesprek zoekt maar dat je vooral je eigen visie wil uitdragen. Ik heb al eerder gesuggereerd jezelf bekend te maken zodat je met je deskundige mening aan de vragenrubriek kunt bijdragen en er een slotje op kunt laten zetten.

Anyway, ik deel je opvatting dat we zorgvuldig moeten omgaan met privacy en de invloed van technologie. Dat zijn terechte aandachtspunten.

Tegelijk vind ik dat je een aantal conclusies trekt die verder gaan dan wat je onderbouwt. Dat AI gegevens verwerkt, betekent niet dat iemand zijn denkvermogen of verantwoordelijkheid uit handen geeft. Voor mij is AI een hulpmiddel om gedachten te ordenen en teksten te verbeteren, niet een autoriteit die bepaalt wat ik moet denken.

Juist daarom blijf ik zelf verantwoordelijk voor wat ik schrijf en publiceer. Dat geldt overigens voor iedere bron die we raadplegen: een boek, een predikant, een kerkblad, een opiniestuk, een krant of AI.

En omdat je jezelf “Jesaja 40” noemt: dat hoofdstuk roept ons vooral op ons vertrouwen uiteindelijk niet te stellen op mensen of menselijke systemen, maar op de HEERE. Dat is een uitgangspunt dat ik van harte onderschrijf. Misschien helpt dat ook om het gesprek te voeren vanuit wederzijds vertrouwen in plaats van vanuit wantrouwen tegenover ieder hulpmiddel dat mensen gebruiken.