Kinderdoop vroege kerk

Ik heb een vraag over de kinderdoop met betrekking tot de vroege kerk. Als argument vóór de kinderdoop worden vaak verschillende argumenten gebruikt. Eén daarvan (die tegelijk ook een beetje in gaat tegen de geloofsdoop) is dat de kinderdoop door kerkvaders al in de vroege kerk werd toegepast. Als voorbeelden hiervan worden onder andere Ireneüs en Origines gebruikt. Nu vraag ik me af of dit een goed argument is.

Toen ik me er namelijk in verdiepte, kreeg ik de indruk dat de kinderdoop van toen niet lijkt op de kinderdoop die wij nu praktiseren. Ireneüs is de een kerkvader die suggereert dat ook kinderen en baby's gedoopt kunnen worden om zo door Christus opnieuw geboren te kunnen worden (volgens mij dopen wij kinderen niet met die reden). Voor Origenes stond de doop symbool voor de vergeving van de (erf)zonden en hadden baby’s dit ook nodig. Is het dus wel waar dat de kinderdoop, zoals wij die nu hanteren, al sinds de vroege kerk wordt gepraktiseerd? Misschien wel hetzelfde ritueel, maar met een andere intentie. Dat zou betekenen dat de kinderdoop, als belofte van God, pas veel later is ontstaan (en dus misschien ook niet zo bijbels is?).

Beste vraagsteller,

Je stelt twee vragen die met elkaar samenhangen.
1. Is de verwijzingen naar kerkvaders uit de vroege kerk wel een goed argument voor de kinderdoop omdat de praktijk van de kinderdoop toen verschilt met die van ons nu.
2. Is de kinderdoop als (teken en zegel van) de belofte van God later ontstaan (en dus misschien ook niet zo Bijbels)? 

Om even met het begin van vraag 2 te beginnen: ja, de kinderdoop die wij kennen is later ontstaan dan de dooppraktijk van de vroege kerk. Dat is logisch. De kerkgeschiedenis heeft niet stilgestaan sinds de tweede eeuw. Dus dat is niet zo spannend. Belangrijker is de vraag: wijkt de leer en de praktijk van de doop zoals die in kerken van gereformeerd belijden wordt gehanteerd, principieel af van a. Gods Woord. B. de vroege kerk en C. de reformatie? Het antwoord is nee. 

Dus enerzijds : ja, er is verschil en historische voortgang en ontwikkeling. Ik noem even apart het punt dat de Reformatie, die weliswaar de praktijk van de kinderdoop heeft overgenomen van de Rooms Katholieke kerk (omdat zij terecht meende dat dit in de lijn is van Gods Woord en de praktijk van de vroege kerk) zich tegelijk geplaatst zag voor de grote opdracht om deze dooppraktijk te ontdoen van allerlei bijkomstige en bijgelovige aangroeisels. Het is niet helemaal voor niets dat in de eerste doopvraag wordt gevraagd dat de ouders niet uit gewoonte of bijgeloof de doop van hun kind begeren.

Het andere front werd gevormd door de 16e eeuwse en latere wederdopers die de kinderdoop verwierpen. Het is geen wonder dat tegen deze achtergrond met deze fronten de leer van de kinderdoop opnieuw moest worden geformuleerd, zonder (nogmaals) zich te willen verwijderen van de leer van de Schrift en van de praktijk van de vroege kerk.

Het tweede deel van vraag 2 heb ik hiermee naar ik hoop ook al beantwoord. Ik ben benieuwd wat jij dan ineens zoveel meer Bijbels zou vinden als de doop niet mag betekenen dat de kinderen door Christus opnieuw geboren kunnen worden (Ireneus) en de doop niet (een teken en zegel van) Gods belofte behelst. Wat betekent de doop dan wel en op grond waarvan zouden wij dan onze kinderen moeten of kunnen laten dopen?

Misschien bedoel je met je vraag: moeten we niet terug naar de praktijk van de Oude Kerk? Met alle respect, maar dat vind ik een simplificatie; alsof dat zomaar mogelijk is.

Mijn advies voor dit moment is: lees en bestudeer het boek van prof. dr. W. van Vlastuin, “In Christus gedoopt”, en overdenk dan nog eens de vraag of er wel zo’n groot en principieel verschil is -zoals jij aanneemt- tussen de oude kerk en de kerk van de Reformatie op dit punt.

Ik hoop dat ik met deze (te) beknopte beantwoording je toch een beetje geholpen heb en een weg heb gewezen. 

Met een hartelijke groet,
Ds. H. Korving