Rok en hoed: traditie of bijbelgetrouw

Is de rok/hoed-kwestie een puur Hollandse opvatting of zijn er over de hele wereld (bijvoorbeeld in Schotland) ook refo’s met dito overtuiging/gedrag? En stel dat deze draagtraditie voor vrouwen (wat is er überhaupt aan mannen zichtbaar?) slechts een Nederlands teken van het calvinisme is, is dat dan niet hoogmoedig tegenover de rest van het christendom in deze wereld? Op zo’n klein stukje aarde heeft men de wijsheid in pacht (zo voelt het soms) of dachten Hugenoten of andere christelijke groeperingen ook op zo’n uiterlijke manier over deze zaken?

Niet dat dit alles van het grootste belang is -het gaat om persoonlijk geloof in God als Redder en Zijn vergeving van mijn zonden- maar ik ben toch wel benieuwd naar de achtergrond van deze mijns inziens eenzijdige dracht. Traditie of bijbelgetrouwheid? Ik bedoel het niet vijandig, maar probeer het te begrijpen.

In de strengste Calvinistische groep in Schotland, de Free Church of Scotland (Continuing), dragen vrouwen rokken en hoedjes of hoeden. In elk geval tijdens een kerkdienst. Op een vrij recente foto van hun algemene vergadering, met ook bezoekers daarop, zien we dat met name jongere vrouwen, dus buiten de kerkdiensten, niet steeds een hoed(je) dragen. Wel zijn ze allemaal in een rok. Het gaat hier om een in 2000 afgesplitste minderheidsgroep uit de oorspronkelijke Free Church of Scotland, vooral in de Hooglanden en de westelijke eilanden.

Een uitsluitend Nederlands gewoonte of voorschrift is het dus niet, het dragen van hoeden in de dienst en het dragen van slechts rokken door vrouwen. En ook buiten het Calvinisme komt het voor. De Old Order Amish, een doopsgezinde (mennonitische) groep in de USA, van oorsprong Duitstalig, heeft zowel de hoedjes als de lange rokken of jurken en ook nog uitsluitend zwarte schoenen voor vrouwen. Ook buiten de diensten dragen vrouwen vaak iets op het hoofd.

In Duitsland en Scandinavië zijn kleine groepen met vergelijkbare kledingvoorschriften. Een ervan is de Brunstad Christelijke Gemeente, beter bekend als de Noorse Broeders, met in Nederland circa 1800 leden. De beweging wortelt in het Lutherse piëtisme en eist dat vrouwen hun haar lang dragen (naar aanleiding van een tekst uit 1 Korinthe 11), een gedekt hoofd bij diensten, en ook buiten kerkdiensten rokken tot aan de knieën. Deze beweging is ronduit sektarisch: men gaat ervan uit dat er buiten de eigen groep geen heil is en eist volledige onderwerping aan de regels. Recent kwam het boek uit van een ex-lid, Femke Flietstra, “Uit de schaduw van het geloof”, die uit de beweging stapte. Ooit was ze begonnen vraagtekens te zetten, niet het minst bij de ongelijke regels voor jongens en meisjes, mannen en vrouwen. 
 

"Voor als het moeilijk aanvoelt en schuurt, nog deze raad: 'Ergert u niet, verwondert u slechts' "

Regels zoals deze zijn er altijd wel geweest, maar in grote trekken toch altijd in minderheidsgroepen. Hugenoten hadden bij mijn weten deze voorschriften niet. Zij maakten deel uit van de Franse adel en burgerij en waren slachtoffer van geloofsvervolging. Aan speciale voorschriften om zich uiterlijk te onderscheiden van landgenoten hadden zij geen behoefte. Eenmaal in, bijvoorbeeld, Nederland sluisden zij in, in de mainstream kerken in hun nieuwe vaderland. Zij onderscheidden zich hoogstens door het Frans in de kerkdienst.

De kwestie ‘traditie of bijbelgetrouwheid’ zou een nog veel langer antwoord kunnen opleveren. Ik kies ervoor om dat niet te doen. De vraagsteller weet denkelijk zelf ook wel dat voor heel wat dat slechts traditie is, gemakkelijk een Bijbeltekst te vinden is. En dat de één een Bijbeltekst liefst in zijn context leest (wat relativering kán –niet zál– opleveren), terwijl voor de ander een Bijbeltekst ook los, dus op zichzelf genomen, gezag heeft. Veel belangrijker is, zoals de vraagsteller ook weet, het persoonlijk geloof in God als Redder en Zijn vergeving van mijn zonden. 

Overigens kan ik me zijn ergernis over mensen die de wijsheid in pacht denken te hebben best voorstellen. Gelukkig staan daar meestal veel ánderen tegenover (vaak stillere mensen), maar het scheelt natuurlijk waar je woont en wie je (dus) in het dagelijks leven steeds tegenkomt. Voor als het moeilijk aanvoelt en schuurt, nog deze raad (is niet van mezelf): “Ergert u niet, verwondert u slechts.”

Dr. J. P. Zwemer