Beschouwelijke en afstandelijke prediking

Ik zit al jaren in een dorpskerk (Hersteld Hervormde Kerk). Ik vind het mooi hoe mensen in praktisch opzicht naar elkaar omzien. Maar als het over geloofszaken gaat, is er zo weinig gesprek. Veel mensen zijn tevreden met wat bekende klanken. De prediking is vaak erg beschouwend. Het Evangelie is versmald tot allerlei standaarduitdrukkingen, zoals “het geloof neemt de belofte aan”, en “in Christus zijn alle beloften ja en amen.” Uitdrukkingen die op zichzelf wel waar zijn, maar totaal niet raken aan het leven van mensen. Mensen worden vaak niet rechtstreeks aangesproken. De oudere generatie lijkt met weinig tevreden zijn. Er hoeft soms maar één zinnetje genoemd te worden en ze zijn weer vertroost. Maar ik merk dat een dergelijke beschouwelijke prediking mij afstompt in mijn geloofsleven. God blijft zo op afstand. En ongemerkt beïnvloedt het me ook. Het lukt me vaak zelf niet eens om een tekst in bijvoorbeeld een huiskring te vertalen naar de context van vandaag.

Ik heb de afgelopen jaren geprobeerd om deze negatieve ervaringen zoveel mogelijk te parkeren en me juist op een positieve manier in te zetten in de gemeente. Maar het is steeds of ik op een muur stuit. Meer jonge mensen lopen tegen hetzelfde probleem aan. Ik heb ook met de kerkenraad en de predikant gesproken over wat ik zelf ervaar en wat ik om mij heen zie gebeuren. Als jonge gezinnen hebben we ook onder de aandacht gebracht hoe belangrijk het is om ook oog te hebben voor de niet kerkelijke mensen in het dorp door bijvoorbeeld praktische hulp te bieden. Wie vol is van de liefde van Christus wil immers uitdelen aan anderen? Maar alles wordt afgehouden door de kerkenraad en de predikant. Er is geen enkele zelfreflectie. En het raakt me nog het meest dat men niet eens moeite doet om te begrijpen waar ik mee zit. Ze vinden me eerder een vervelende luis in hun pels. Ik ben ten einde raad. Ik merk dat op deze manier het geloof voor mij niet hoeft.

Ik probeer te compenseren door preken te luisteren die inhoudelijk dichter bij de Schrift blijven en van daaruit ook mij persoonlijk aanspreken. Maar het voelt zo onbevredigend om dat elders te moeten 'halen'. Hoe kan ik in zo n situatie standhouden? Of is het beter om weg te gaan? Er wordt vaak als antwoord gegeven dat je maar veel moet bidden. Maar ik kan het niet verkroppen dat genoemde situatie gewoon zo door blijft gaan.

Beste vragensteller,

Hartelijk bedankt dat je iets hebt gedeeld van de worsteling die je ervaart in de gemeente waar je lid bent. Als ik het goed begrijp ervaar je eigenlijk twee problemen die elkaar versterken:

1. Je ervaart een kloof tussen de -in jouw ogen- beschouwelijke en wat afstandelijke prediking en de praktijk van het (geloofsleven) van alle dag;

2. Je ervaart dat je vragen hierover niet serieus genomen wordt en je geen gehoor vindt bij zowel de predikant als de ouderlingen van de gemeente.

Wat het eerste betreft, denk ik dat het erg belangrijk is dat in de prediking die verbinding wordt gelegd. Preken is in de eerste plaats de tekst uitleggen, maar ook deze verbinden met het (geloofs)leven van elke dag. Daarbij zal er zowel oog moeten zijn voor de belevingswereld van oudere en maar ook van de jongere gemeenteleden. Nu is het wel zo dat niet elke predikant dit op dezelfde manier doet of dezelfde gaven heeft om iets duidelijk te verwoorden. De ene spreekt misschien meer de ouderen aan en de andere meer de jongelui. Ook kan de dorpscultuur nogal verschillen. In het ene dorp is men veel meer gewend om open over het geloof te spreken dan in een ander dorp. Verder is het vaak zo dat de oudere generatie minder open over het geloof is dan de jongere generatie. Gemeente-zijn betekent ook vaak dingen van elkaar verdragen en geduld hebben met elkaar. Misschien dat anderen (ouderen) wel de zegen ervaren onder de prediking die jij mist.

Tegelijk ervaar je wel een gemis, wat ook je geloofsleven raakt en maakt dat je minder vreugde ervaart in de gemeente. Dat is erg verdrietig!

Normaal gesproken zou mijn eerste advies zijn om dit met de predikant en de kerkenraad te bespreken. Het zou fijn zijn als je in ieder geval gehoord wordt en je gevoel erkend wordt. Misschien dat de predikant dan ook eerlijk kan aangeven dat hij wellicht een andere preekstijl heeft dan jij graag zou horen. Misschien vindt de predikant het wel lastig om de jongere mensen aan te spreken of het evangelie zo te verwoorden dat het ook de jongere generatie aanspreekt. Ook predikanten zijn mensen vol gebreken en tekortkomingen. Als je zo’n gesprek met de kerkenraad zou hebben dan kan die misschien uitleggen waarom ze bepaalde keuzes maken. Je kunt het dan nog steeds oneens zijn, maar je wordt dan in ieder geval gehoord. Dit zou misschien voor wat meer begrip over en weer kunnen zorgen.
 

"Het verlangen naar een heldere prediking die harten en levens raakt is een Bijbels verlangen"

Ik begrijp alleen dat je dit gesprek al gehad hebt en ook daar ervaren hebt dat je gevoel niet erkend werd en dat je je niet gehoord voelde wat betreft het tweede probleem dat je beschrijft. Beide problemen lijken elkaar te versterken. Het doet mij pijn te horen dat voor je gevoel de predikant en kerkenraad geen zelfreflectie tonen en niet de moeite lijken te doen te begrijpen waar je mee zit. Deze route lijkt dus al beproefd te zijn en had geen effect.

Hoe nu verder? Mijn eerste advies zou zijn om het een zaak van voortdurend gebed te laten zijn. Het verlangen naar een heldere prediking die harten en levens raakt is een Bijbels verlangen. Ook kun je bidden of de HEERE je wil helpen om toch met vreugde en zegen te luisteren naar wat er wel gezegd wordt. Je voorkomt dan een focus op alles wat je ‘mist’. Het antwoord om “veel te bidden” is wat mij betreft dan ook geen dooddoener, maar een eerste vereiste voor al het andere. Wanneer het niet een zaak van gebed is hoef je geen zegen te verwachten van al het andere wat je kunt doen. Tegelijk hoeft dat niet het enige te zijn. 

Mijn tweede advies zou dan ook zijn om enkele gelijkgestemde mensen in de gemeente op te zoeken en dit probleem samen te bespreken. Wellicht kun je elkaar bemoedigen en vind je bij hen wel herkenning. Misschien dat zij het probleem beter kunnen verwoorden en nogmaals onder de aandacht van de kerkenraad of predikant kunnen brengen. In ieder geval kun je samen biddend overdenken over hoe je hier op een Bijbelse manier mee om kan gaan. Datzelfde geldt voor het verlangen om praktische hulp te bieden aan anderen. Daarvoor ben je niet afhankelijk van de kerkelijke gemeente, maar dat kun je ook zelf praktisch vormgeven. Ook hier kun je misschien samen met anderen optrekken.

Mijn derde advies zou zijn om ieder geval zelf in de gesprekken over de preek of de Bijbel die omslag naar het dagelijks leven te maken. Ik begrijp dat je dit op de huiskring wel probeert, maar dat lastig vindt. Op zich is dat wel iets waarin je jezelf kunt oefenen. Er zijn Bijbelstudiemethoden beschikbaar die hierbij kunnen helpen of je maakt gebruik van praktische Bijbelstudieboekjes. Wat dat betreft is er online en in de boekhandel genoeg materiaal voorhanden. Ik ken je thuissituatie niet, maar misschien kun je daar beginnen. Of je zet jezelf in bij het jeugdwerk of het ouderenbezoekwerk in de kerk en begint zo zelf deze praktische vertaling. Wellicht kun je zo tot zegen zijn voor velen in de gemeente.

Ds. G. K. Terreehorst