Getuigen bij overlijden ongelovige

In mijn werk in de zorg krijg ik regelmatig te maken met overlijdens. Ik werk bij een algemene organisatie dus vaak zijn dit ongelovige mensen. Vaak wordt er dan door familie of collega's gezegd dat het beter zo is of dat hij/zij uit zijn lijden verlost is. Wat moet ik daarop zeggen? Ik vind dit heel lastig. Het is natuurlijk niet aan ons om te oordelen, maar eigenlijk weet je dat zo iemand verloren is. Maar ik vind het wel erg hard om dat tegen familie of collega's te zeggen. Nu reageer ik er vaak maar niet teveel op en praat ik er een beetje overheen, maar dit voelt ook niet goed. Het voelt ook niet goed om te zwijgen, want ook deze mensen hebben een ziel en moeten eens sterven.

Uit je vraag spreekt bewogenheid. We begrijpen wel dat bij een overlijden -als het besef doordringt dat een geliefde vanwege de dood definitief moet worden losgelaten- de familie troost zoekt bij de gedachte dat het goed mag zijn met de overledene.

Wie gelooft, mag en kan met die troost leven én sterven (Catechismus Zondag 1) en het de apostel nazeggen: “Ik ben ervan overtuigd dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid die aan ons geopenbaard zal worden” (Romeinen 8:18).

Maar nu, wat zeg je als de wéreld troost zoekt bij de gedachte dat de overledene beter af is in de dood dan in het leven, als er geen geloof is en er niet gerekend wordt met de verschrikking van een eeuwig wee? Je geweten speelt op. Je wilt niet meegaan in de leugen, je wilt in de waarheid staan. Maar je wilt ook de familie niet tegen het hoofd stoten. 

In Kolossenzen 4:5 en 6 staat: “Wandel met wijsheid bij hen die buiten zijn, en buit de geschikte tijd uit. Laat uw woord altijd aangenaam zijn, met zout smakelijk gemaakt, opdat u weet hoe u iedereen moet antwoorden.” Onze levenswandel zal van wijsheid van boven getuigen (Jakobus 3:13 en verder) en wervend zijn; daarbij zal in onze omgang met onze naaste iets van de ontvangen genade van Christus blijken (In het Grieks staat voor “aangenaam” het woord “charis”, genade; vergelijk Efeze 4:29: “Laat er geen vuile taal uit uw mond komen, maar wel iets goeds, dat nuttig is tot opbouw, opdat het genade geeft aan hen die het horen”).

Voorop staat dat het oordeel aan God is. Hij is Rechter Die ‘t beslist, en Hij alleen kent en doorgrondt ons hart. Daarbij moeten wij altijd weer beseffen dat wij van onszelf niet beter of waardiger zijn dan anderen (Dordtse Leerregels I-7); het geloof in Jezus Christus en de zaligheid door Hem is genade, gave van God (Efeze 2:8). Wij zijn geroepen om te getuigen, maar alleen de Heilige Geest kan overtuigen van zonde, van gerechtigheid en van oordeel (Johannes 16:8). Om mensen tot geloof te brengen zendt Hij Zijn Woord. Het enige dat wij moeten doen is Zijn Woord uitdragen in gedachten, woorden en werken.

Dat mag ook jij doen. Midden in de wereld. Niet komen met eigen woorden en gedachten maar met het Woord van God. In wijsheid. Op Gods tijd en plaats. In de situatie die je noemt zou je eenvoudig kunnen getuigen: “Ik geloof in God, en dat Zijn Zoon Jezus Christus de dood overwonnen heeft, en dat wie in Hem gelooft eeuwig leven heeft.”

Ds. D. M. Elsman