Preken van voor 1950

Ds. H. Peet / 18 reacties

15-05-2010, 10:00

Vraag

Aan een CGK-dominee. Ik lees regelmatig preken van de serie De Levensbron. Vaak lees ik dan preken van voor 1950. Mijn vraag is: Hoe kan het dat deze preken vaak veel meer over de wedergeboorte gaan en over het leven van Gods volk? En waarom is dat nu niet meer zo? Waarom is er tegenwoordig zo weinig diepgang en wordt er zo weinig meer over de zondekennis gepreekt?

Antwoord

Om heel eerlijk te zijn, vind ik het niet zo gemakkelijk om op deze vraag een antwoord te geven. Het feit dat ik zelf ook elke zondag op de kansel sta en weinig andere collega’s hoor of het moet al bij een dienst van bevestiging en intrede zijn, maakt dat enige bescheidenheid wel op zijn plaats is.

Ik zou allereerst wel een wedervraag willen stellen bij je vraag: zijn de vaststellingen die je doet geheel conform de werkelijkheid? Ik ben er namelijk van overtuigd dat er ook vandaag binnen de CGK gelukkig ook nog heel veel preken worden gehouden waarin wel sprake is van diepgang, waarin niet met een grote boog om de zondekennis wordt heengelopen, waarin ook aandacht gevraagd wordt voor de noodzaak van wedergeboorte en duidelijk wordt wat Gods genade in een mensenleven uitwerkt. En nu moet je niet denken dat ik dit stel omdat ikzelf elke zondag het Woord mag brengen binnen de CGK en van mezelf vind dat ik het toch niet zo slecht doe… Het gaat mij om de eerlijkheid. Zelf probeer ik aan deze dingen recht te doen – of ik daarin slaag moeten anderen maar beoordelen. Maar ik weet zeker dat er velen zijn die er net zo over denken en de zaken aan de orde stellen waar jij aandacht voor vraagt.

Tegelijk verbazen mij de gedane constateringen ook niet helemaal en denk ik dat het ook echt niet helemaal uit de lucht gegrepen is. Vragenderwijs wil ik dan ook best wat oorzaken noemen die hier mede debet aan zouden kunnen zijn. Als de noodzaak van wedergeboorte nauwelijks meer aan de orde komt, kan dat te maken hebben met een te optimistische gemeentebeschouwing, zodat we er zo ongeveer van uitgaan dat alle hoorders al kinderen van God zijn en hoogstens nog wat heiliger moeten worden. Het kan samenhangen met een verschuiving van vraagstelling. Dat de vraag: hoe krijg ik een genadig God soms als een gepasseerd station beschouwd wordt en plaatsgemaakt heeft voor de vraag: hoe leef ik als kind van God.

Als er weinig meer gesproken wordt over de noodzaak van zondekennis kan dat zijn oorzaak vinden in het doen van concessies aan de tijdgeest. Het zou er op kunnen wijzen dat het zondebesef ook onder ons aan slijtage onderhevig is en de tijdgeest ons op dit punt parten speelt. Wat is er vandaag immers nog zonde? Wie zijn oor in onze samenleving legt, krijgt vaak alleen maar te horen: moet toch kunnen. Het is echt niet ondenkbaar dat we in dit opzicht ook een klap van de molen meekrijgen en toch minder zwaar zijn gaan tillen aan de ernst van de zonde en het nog te weinig scherp hebben dat de zonde scheiding maakt tussen ons en de heilige God. Dan is onze nood geworden dat we onze nood niet meer zien. En als dat echt voor nogal wat preken op zou gaan, zou dat wel een heel zorgelijke ontwikkeling zijn.

Dit moet er dan wel toe leiden dat het vooral gaat over de wonden die ik in het leven oploop en genezen moeten worden in plaats over de zonde die verzoend moet worden. Dan gaat het niet meer zozeer om een rijke Christus en een arm zondaar, maar om zorgzame Christus en een gewond mens. Of over Christus als Gids en een zoekend mens. Dat kan ook een stuk oppervlakkigheid met zich mee in de prediking.

Tegelijk dienen we ook voor een ander gevaar beducht te zijn en ik vrees dat we binnen de gereformeerde gezindte en dus ook in de CGK er lang niet altijd aan ontkomen, namelijk dat het in de prediking haast alleen nog maar gaat over de noodzaak van wedergeboorte en wat Gods volk beleeft. Dan gaat het alleen nog maar over wat God ín ons doet en komt te kort wat God in Christus vóór ons gedaan heeft. Dan staat de Heere Jezus Christus en Zijn heilswerk niet meer centraal en gaat het vooral over wat de bekeerde mens beleeft. In plaats van de Christus wordt dan vooral de christen gepreekt.

Het gevolg is dat de mens wordt teruggeworpen op eigen belevingen en bevindingen in plaats van op Christus. Het gaat dan alleen nog maar over het verzekerd worden uit de vruchten en niet zo zeer meer over de zekerheid die besloten ligt in de liefde van God en in Christus is geopenbaard. Er wordt dan niet zozeer bevindelijk gepreekt. Er worden dan meer bevindingen gepreekt. Dan komt de vrome mens centraal te staan en wordt die mens vooral steeds uitgenodigd bij zichzelf de vinger aan de pols te houden. Zo moet hij bezien of het hart van eigen geestelijk leven wel gezond klopt. En ondertussen is in de predking de harteklop van Christus onbegrijpelijke zondaarsliefde misschien wel te weinig te horen. Ook zo kunnen de dingen scheef getrokken worden.

Dan zijn we niet meer gehoorzaam aan de opdracht Christus en die gekruisigd te preken. Hoe kunnen we aan het Christus in ons toekomen als we niet beginnen bij het Christus voor ons? Alle ondervinding van Gods volk ontspringt toch aan de Bron die Christus Zelf is. Predikers zullen bedelaars bij de Bron moeten brengen. Er valt niks te beleven als er niet uit die Bron geput wordt. De verwijzing naar de Bron is dan ook het allerbelangrijkste. In je vraagstelling gaat het er niet over en juist daarom leek het me goed er aandacht voor te vragen dat het niet alleen moet gaan over wat Christus in de zijnen doet, maar dat het ook moet gaan over wat Hij voor de zijnen heeft gedaan. Juist van daaruit mag dan gesproken worden over wat dat in ons uitwerkt door de Heilige Geest. Zo komen deze dingen niet aan de orde als dingen die allemaal moeten. De mens moet dit en dat beleven, wil het goed zijn. Maar als gave. Christus doet het door Zijn Geest! Dan gaat het niet over een mens die van alles moet, maar over Christus Die het doet.

In het verlengde hiervan zou ik ook nog een opmerking willen maken over de wedergeboorte. Juist als we diep overtuigd zijn van de noodzaak van wedergeboorte zullen we voor alles Christus preken. Hoe doet Christus het immers Zelf in Johannes 3? Juist als Hij Nicodemus heeft gewezen op de noodzaak van wedergeboorte, gaat hij spreken over de liefde waardoor God Zijn Zoon gezonden heeft. Dan gaat Christus ‘Christus’ preken! In dat verband klinkt het bekende alzo lief heeft God de wereld gehad… Sta mij een vergelijking toe. Mozes moest een hout werpen in het bittere bron van Mara om die bron gezond te maken. Als het om de bittere bron van ons zondige hart gaat, kan ook alleen het ‘hout’ van het kruis maar het medicijn zijn. Voor predikers geldt dan ook: gooi er het hout maar in! Zoals een mens uit liefde geboren wordt, wordt hij uit de zondaarsliefde van God wedergeboren.

Kortom, aandacht vragen voor het Christus in ons is terecht, maar niet zonder ook het Christus voor ons aan de orde komt. In een gezonde prediking gaat het zowel over de verwerving van het heil door Christus als over de toepassing van dat heil door de Heilige Geest. En om nog op een ander aspect uit de vraag terug te komen: wie Christus wil preken kan dat ook niet doen zonder aandacht te hebben voor de vraag waarom een mens die nodig heeft. Dus zal er ook ontdekkend gepreekt dienen te worden. Zo krijgen we preken met een gezonde diepgang! Me dunkt dat iedere predikant aan deze dingen gehouden mag worden.

Ds. H. Peet

Ds. H. Peet

Ds. H. Peet

  • Geboortedatum:
    15-01-1964
  • Kerkelijke gezindte:
    Christelijk Gereformeerd
  • Woon/standplaats:
    Sliedrecht (Eben-Haëzer)
  • Status:
    Actief
18 reacties
Catherine
15-05-2010 / 14:10
Ik ben chr. ger, heb een aantal (zeer)oude prekenbundeltjes (1 preek p/boekje !) van mijn vader gekregen en dat is niet te vergelijken met de preken van nu. Ze zijn sowieso al veel langer en de woordkeuze is natuurlijk anders. Laatst hadden wij een jonge dominee, die helemaal niet meer over God of HEERE sprak, maar alleen over Jezus. Ik voelde me in een "Jezuscentrum".) Wij hebben nl eens een doopdienst bijgewoond in een gebouw dat zo heette, dus het is niet spottend bedoeld !) Ik ging "leeg" naar huis.
1a2b3c
15-05-2010 / 14:56
Ik kan niet begrijpen dat je leeg naar huis gaat als je Jezus hebt horen preken.
Paulus zegt, 1Korht.2 „Want ik heb niet voorgenomen iets te weten onder u, dan Jezus Christus, en Dien gekruisigd".
En, wie Jezus heeft gezien heeft de Vader gezien staat er in Joh.14:9.
Alphonsus
15-05-2010 / 19:26
En... kolossenzen 2 vers 9: want in Hem woont al de volheid der godheid lichamelijk.
Jezus gepredikt is direct van God getuigd.
Catherine
17-05-2010 / 08:58
Precies, jullie bevestigen zelf dat het gaat om meer dan enkel de naam Jezus ! In jullie reacties lees ik de namen Christus EN God EN Vader. DAT hebben wij dus niet gehoord in die dienst.
henkie
17-05-2010 / 09:23
"want er is ook onder den hemel geen andere Naam, Die onder de mensen gegeven is, door Welken wij moeten zalig worden"
1a2b3c
17-05-2010 / 13:28
Toch vraag ik me af Catherine of je wel goed geluisterd hebt.
Een hele preek over Jezus en toch leeg naar huis??
Het moet toch in een bepaalde context staan, trouwens de Naam Jezus betekend, Hij zal zijn volk zalig maken van zonden. (dat alleen al!!!)
Als je de Naam Jezus NIET hoort in een preek, dan ga je pas leeg naar huis.
Bovendien kan je Jezus niet eens los van de Vader en de H.G. preken want Hij is drieënig.
En als je Jezus ziet dan heb je ook de Vader gezien. Joh.14:9. ook als het er niet met zoveel woorden bijgezegd wordt.
Dus als de preek vol van Jezus is, is hij tegelijk ook vol van de Vader en de Heilige Geest.
Het is het werk van de H.G. om Jezus te openbaren dus als de dominee Jezus preekt dan laat hij zich leiden door de H.G.
En de Vader zegt Zelf in Lucas 9: Deze is Mijn geliefde Zoon; hoort Hem!!
Niemand anders meer te zien dan Jezus alleen, geweldig!!!
Dan hoef je echt niet leeg naar huis.
Catherine
17-05-2010 / 17:54
1a2b3c: ik heb heel goed geluisterd. Maar als een dominee blijft hangen in: je moet Jezus aannemen, Jezus wil een vriend van je zijn enz. dan kan ik niet anders concluderen dat het een "magere" preek is. In onze kerken wordt over Vader, Zoon EN Heilige Geest gepredikt. Wat is Jezus aannemen ? Van nature willen wij dit helemaal niet en zijn wij juist haters. Dit klinkt als een eo dag, mensen die verslaafd zijn, je kunt van de drugs afkomen door Jezus aan te nemen. De predikanten die ik graag hoor hebben het over de HEERE. Jezus is niet voor niets een vloek, ligt heel makkelijk in de mond.
Ik begrijp heel goed wat je me duidelijk wil maken, maar jij begrijpt mijn leegte niet. Als ik dit soort preken zou willen horen, sluit ik me wel aan bij een ander soort gemeente, die opwekkingsliederen zingen.
jpp
17-05-2010 / 19:46
Hoezo suggestief Catherine...? "een ander soort gemeente, die opwekkingsliederen zingen" "Klinkt als een eo dag" Waarom zoveel verwijzingen naar iets anders zonder antwoord of aanvulling te geven op waar het werkelijk over gaat?
dijna61
17-05-2010 / 21:01
Jezus betekent: zaligmaker! Dat weet jij natuurlijk ook Catherine!
Deze Jezus wil jouw en mijn Heer zijn!
En in de chr. geref. kerk zingen ze o. a. ook opwekkingsliederen!
Catherine
17-05-2010 / 22:42
@jpp: Ik dacht dat ik mijn standpunt wel duidelijk had gemaakt. Ik kan niet zo uit de voeten met het "moderne geloof", zoals verkondigd op bep massale bijeenkomsten.dijna61: in onze kerk worden geen opwekkingsliederen gezongen. Ik heb genoeg aan de psalmen.
Ik ken ze wel, als ik wel eens elders ben, maar het spreekt me niet aan. Het is allemaal vanuit de mens.
dijna61
17-05-2010 / 23:43
Wat bedoel je precies met het moderne geloof?
Jij zegt " ik heb genoeg aan de psalmen" dat vind ik prima, maar kén jij de bundel opwekking wel en weet je welke liederen en ook psalmen daar allemaal in staan?
Kennelijk niet, want dan kun je niet zeggen het is allemaal uit de mens.
Kijk eens over de muren van je eigen kerk. Je hoeft er nog niet eens voor naar een ander kerkverband. Je zult tot de ontdekking komen dat er veel meer liederen en manieren zijn om God te loven.
Catherine
18-05-2010 / 10:37
"Dijna61 ik had al eerder geschreven dat wij af en toe in een andere kerk zitten, vanwege doop, vakantie, belijdenis etc. Onze dochter heeft een paar jaar op een kinderclub van een andere kerk gezeten, daar zongen ze uit die bundel. Ik werk in de thuiszorg bij o.a. een man, die altijd de TV op family 7, zo heet dat toch, heeft staan en ik hoor daar van alles voorbij komen. Tot en met Marokkaanse chr. liederen aan toe. Deze man kerkt al jaren in de PKN, maar zegt dat hij absoluut niet kan wennen aan de nwe berijming, liederen etc. Geef mij maar de oude psalmen, aldus deze man. Lees over Maarten tHart. Atheist geworden, zegt hij, maar hij kent alle oude psalmen uit zn hoofd, hele stukken tekst kan hij citeren en is dol op de oude gedragen taal. Ik zeg niet dat alles wat nieuw is verkeerd is. Ik heb op school al de liederen van Hanna Lam geleerd, alles wordt nieuw bundel geloof ik. Maar ik houd van de bevindelijke prediking, Bewaar het Pand, en daar passen geen nieuwe liederen bij. Bij iemand op de rouwkaart stond `hij geeft het zijn beminden in de slaap. Ik keek het na in onze bijbel, statenvertaling en wat staat daar, `hij geeft het Zijn beminden ALS in de slaap. Iets heel anders !
Race406
18-05-2010 / 11:26
@Catherine: En WELKE vertaling heeft nu gelijk, weet je dat ook? Dat jij de SV gewend bent wil niet zeggen dat die het per definitie bij het rechte eind heeft.. ;-)
Catherine
18-05-2010 / 11:52
@Race406: die discussie ga ik niet aan. Als we zo gaan tornen aan de statenvertaling ! Ik gaf alleen een voorbeeld van iets wat mij opviel en wat ik behoorlijk met elkaar vind verschillen. Als ik een stukje in mijn bijbel lees en snap het even niet, pak ik de nwe vertaling er wel eens bij. Wij hebben nl meerdere bijbels in huis, verschillende vertalingen. Onderzoekt alle dingen.....
dijna61
18-05-2010 / 12:33
Ervaar jij ook geloofsgroei onder al die bevindelijke preken? Ze komen allemaal op hetzelfde neer, veel wordt vergeestelijkt. Wat kan je er mee in het leven van alledag?
Catherine
18-05-2010 / 12:55
@Dijna61: ja juist ervaar ik groei ! Ik krijg een afhankelijker leven. Leef bij Het Wonder. Ik zat een maandenlang met een bepaalde worsteling in mijn leven. In een preek van een paar weken kreeg ik precies HET antwoord daarop. Het ligt heel teer, het is een groot verdriet in mijn leven. Het was een vreemde predikant,kende mij niet, ik heb hem nog gemaild, dat ik daardoor zo bemoedigd was. Hij MOEST dit zeggen, mailde hij mij terug. Veel predikanten zijn gelukkig heel benaderbaar. Maar zoek niet alleen contact als je kritiek hebt, maar juist als je bemoedigd bent. Voor hen lijkt mij dat ook heel fijn.
1a2b3c
18-05-2010 / 13:10
Ik houd van een Bijbelse prediking en vooral niet eenzijdig.
Bevindelijke prediking betekend maar al te vaak dat de mens gepreekt wordt.
Wat de mens ervaart en mee moet maken alvorens...
En als jij het dan toevallig anders ervaart of iets niet hebt meegemaakt, tja dan zit je mooi vast.
Ik ben er mee opgevoed en ook daarna heb ik er jarenlang onder gezeten dus ik weet maar al te goed wat dat inhoud.
Wat ik dan niet snap Catherine, als je zelf ook zo bent opgegroeit, waarom je dan nog steeds elke preek wilt horen hoe een mens van nature is.
Dat je vanuit jezelf niets kan enz.
Dat weet je dan toch zo zachtjes aan wel.
Veel belangrijker is dat je Jezus aanneemt en gaat groeien in je geloof, dat noem ik diepgang en niet het blijven steken in de mens en hoe die van nature is. Tuurlijk moet je dat wel weten maar daar gaat het niet om.
Maar ja, alleen het woord aannemen is al verdacht (ook al komt het uit de Bijbel) omdat de e.o. het ook gebruikt, dus kan het nooit wat zijn. (hoezo vooroordeel???) Je kan naar twee kanten eenzijdig zijn en dat is allebei verkeerd.
Het is ook helemaal Bijbels om psalmen en lofzangen en geestelijke liederen te zingen. Efeze5:19 en Koll.3:16. Maar de bevindelijke kringen staan niet echt open voor veranderingen, ook niet als het Bijbels is.
Maar gelukkig is het niet onbijbels om alleen psalmen te zingen, dus op zich heb ik daar geen moeite mee al vind ik het jammer dat de psalmzingenden gemeenten wel moeite hebben met gemeenten die het niet alleen bij de psalmen houden.
1a2b3c
18-05-2010 / 13:13
Catherine, ik had je laatste reactie nog niet gelezen.
Kijk, dat vind ik nou weer wel heel mooi!!
Die dingen bedoel ik dus niet.

Terug in de tijd

Dit is niet zo zeer een vraag, maar meer een opmerking denk ik. Mijn vrouw en ik zijn ruim een jaar geleden getrouwd. Da...
geen reacties
15-05-2006
"God houdt van jou zoals je bent." Dit zei eens iemand tegen mij en ik hoop ook heus dat dat waar is, maar ik vind niet ...
geen reacties
15-05-2006
Is het zondig, als je bijvoorbeeld onder het leren aan God denkt, maar die gedachten wegdrukt omdat je je moet concentre...
geen reacties
15-05-2007
website-ontwikkeling door webdevelopment by Accendis
design website door design website by Mooimerk
hosting website door hosting website by STH Automatisering