Doop tot troost

Er wordt vaak gezegd dat de doop voor de hele gemeente tot troost is en het Heilig Avondmaal voor Gods kinderen alleen ten troost en mogelijk jaloersmakend voor de overige in de kerk. Ik heb nooit goed begrepen hoe de doop dan tot troost voor mezelf zou zijn omdat je toch persoonlijk tot geloof moet komen en de doop geen grond hiervan is.

Nu was ik pas bij een dienst van de Hersteld Hervormde Kerk en daar werd het volgende uitgelegd; als je steeds weer aangewezen wordt als zondaar, je komt er steeds weer achter dat alles wat je doet met zonde bevlekt is, je wordt moe en verdrietig dat je niet heilig voor God kunt leven en je weet het niet meer, dan staat er in het doopformulier: “Daarom worden wij gedoopt in de naam des Vaders, des Zoons en des Heiligen Geestes.” Omdat het bij ons vandaan niet kan en God weet dat en daarom worden wij gedoopt. Dan zegt God: “Keer weder, gij afkerige kinderen, Ik zal uw afkeringen genezen.” En dat als je dan mag geloven, je daarop reageert; “Zie hier zijn wij, U bent onze God.”

Eigenlijk zegt God dan tegen mij dat Hij er is en was, Hij stond er al en was er al omdat wij het niet kunnen. Is dit dan de troost die we uit de doop kunnen putten? Het feit dat God ons al had laten dopen om te laten zien dat Hij het goede met ons voor heeft, ook al bakken wij er niets van?

"Wat Doop en avondmaal gemeenschappelijk hebben is dat ze allebei Gods genade aan diegene persoonlijk verzegelen die het sacrament ontvangt. De prediking is algemeen (of, zo je wilt, onbepaald); de sacramenten zijn persoonlijk (of, zo je wilt, particulier). De prediking zegt: “Wie ook maar tot Mij komt...” Het sacrament zegt: “Hoe wordt gij (!) vermaand dat het offer van Christus u (!) ten goede komt?” Zie HC 26.69 en 28.75. 

Dit persoonlijke geldt ook voor de doop. De doop is allereerst bedoeld voor de gedoopte, niet voor de toeschouwers. In de doop wordt Gods genade aan de gedoopte persoonlijk verzegeld. De bewering van ds. G. H. Kersten dat de kinderdoop verzegelt dat alle uitverkorenen zalig worden (zonder dat de doop een verzegeling aan de gedoopte zelf is) moeten we dan ook afwijzen. Want een sacrament dat niet persoonlijk verzegelt, is geen sacrament.

Er is ook verschil tussen doop en avondmaal. Voor het avondmaal is zelfbeproeving een vereiste, voor de doop niet. De doop is eenmalig, het avondmaal wordt herhaald. Belijdende gelovigen nemen dus (in principe) in elke avondmaalsdienst aan het avondmaal deel, maar zij worden niet in elke doopdienst opnieuw gedoopt. 

Je vraagt is nu: wordt mijn geloof versterkt door de doop van een ander persoon? Het antwoord is, strikt genomen: nee. In ieder geval kan er niet sprake zijn van de versterking die eigen is aan een sacrament. Andermans doop kan evenmin mijn geloof versterken als dat andermans avondmaalsgang mijn geloof kan versterken. Ik kan uiteraard blij en dankbaar zijn als ik zie dat een ander het sacrament ontvangt, maar dat is niet de versterking van het geloof die eigen is aan het sacrament. De geloofsversterking door een sacrament is immers de verzekering dat het offer van Christus mij ten goede komt. 

Maar kan dan een doopdienst wel ervaren worden als versterking van mijn geloof? Alleen in indirecte zin. Ik kan dat moment namelijk gebruiken om mijzelf voor te houden dat ook ikzelf gedoopt ben. Ik heb toen, bij mijn doop, heel persoonlijk en individueel, de doop van God gekregen als een teken en zegel dat het bloed en de Geest van Christus in mijn (!) leven hun kracht zullen doen. Die zekerheid vloeit voort uit het geloof dat Christus geen lege, ijdele, zinloze rituelen heeft ingesteld, maar dat Hij heeft beloofd om niet alleen het zichtbare teken te geven, maar ook de onzichtbare genade. Om daarvan verzekerd te zijn, hoeft de doop niet te worden herhaald, maar is het genoeg als ik mij realiseer dat ik gedoopt ben."

(Uit: De doop als versterking van het geloof)

Lees voor meer vragen en antwoorden hierover de artikelen over kinderdoop en verbond.