Zoveel meningen over homoseksualiteit

Ik ben een jongvolwassen man en homo. Ik zit in een reformatorische kerk. Hoe kan ik als homo tot eer van God leven? Er zijn zoveel meningen over homoseksualiteit dat ik er een beetje in de war van raak.

Beste jongvolwassen man,

Je vraag is eenvoudig en duidelijk. Het antwoord is een stuk ingewikkelder, zoals je zelf al aangeeft. Alhoewel, misschien valt het mee… Om te beginnen verwijs ik naar het artikel 'Ik ben 15 jaar en val op mannen' dat ik recent voor Refoweb heb geschreven. Dat gaat voor een groot deel over de vraag die jij stelt. Wat daar staat, ga ik nu niet herhalen. Wel wil ik er een paar dingen aan toevoegen.

Het klopt wat je zegt: er zijn veel meningen over homoseksualiteit. In Nederland zijn er steeds minder christenen die de traditionele reformatorische visie nog aanhangen. Daar kun je van in de war raken. Is het niet achterhaald om te blijven zeggen dat het huwelijk (met de daarbij behorende seksualiteit) bijbels gezien voorbehouden is aan de relatie tussen een man en een vrouw? Je kunt de Bijbel toch ook heel anders uitleggen?

Aan de ene kant snap ik dat mensen zo denken. Het hangt in de lucht dat je het niet kunt maken om van iemand te verwachten dat hij zonder seks leeft. Daar hebben we als kerk misschien onvoldoende bij stilgestaan. Ik zal dan ook niet zomaar zeggen dat wie zo denkt dáárom geen christen kan zijn. Aan de andere kant geloof ik -als iemand die zelf homo is- nog steeds in de juistheid van de traditionele visie. Want die heeft oude en goede papieren. 

Het is belangrijk om te beseffen dat de traditionele visie op homoseksualiteit tot voor kort de visie van de hele wereldkerk was. Pas sinds de jaren zestig van de vorige eeuw begon dit te kantelen. Dat wil zeggen: in de kerken in het Westen en alleen dáár. Het overgrote deel van de wereldkerk, zeker 75 procent, hangt nog steeds de traditionele visie op seksualiteit aan. Dat is natuurlijk geen bewijs voor de juistheid ervan. Ik erken ook dat er gelukkig wel ontwikkeling in de traditionele visie heeft gezeten. We denken er niet precies zo over als vijfhonderd jaar geleden. Maar als we willen loslaten dat het huwelijk voorbehouden is aan de relatie tussen een man en een vrouw, moeten we dat wel vanuit de Bijbel kunnen verantwoorden. 

In het artikel waarnaar ik hierboven verwees, schreef ik al dat de argumenten daarvoor mij niet kunnen overtuigen. Een belangrijk bijbelgedeelte dat door veel christenen tegenwoordig anders uitgelegd wordt dan vroeger, is Romeinen 1. Daar zegt Paulus duidelijk dat God het afkeurt als mannen of vrouwen de natuurlijke omgang vervangen door de tegennatuurlijke en in wellust voor elkaar ontbranden (Romeinen 1:25-27).

Vraag die hierbij vaak gesteld wordt, is of Paulus het niet over iets anders heeft dan wat wij tegenwoordig homoseksualiteit noemen. En vooral: is wat hij hier schrijft relevant voor een meisje of een jongen die in deze tijd ontdekt dat zij of hij homo is en daarom een seksuele relatie in liefde en trouw aangaat? De meeste christenen in Nederland zeggen: nee, dat is voor hen niet of nauwelijks relevant. Paulus heeft het niet over hen. Daarvoor worden doorgaans verschillende argumenten genoemd. Ik noem er hier een paar.
 
1. Paulus veroordeelt homoseksualiteit alleen in samenhang met afgoderij – Een veelgehoord misverstand bij dit gedeelte is dat Paulus het alleen heeft over heidenen met hun bijbehorende afgoderij. Maar, zo luidt de redenering, wij zijn geen heidenen en wij beleven homoseksualiteit ook niet op een afgodische manier. Dit misverstand wordt in de hand gewerkt door het kopje dat in de HSV boven dit gedeelte staat: “De toorn van God over de heidenen.” Maar in het hele gedeelte komt het woord “heidenen” helemaal niet voor. Paulus heeft het niet over de goddeloosheid en ongerechtigheid van (alleen) de heidenen, maar over de goddeloosheid van de mensen (vers 18), dat is inclusief joden en christenen (zie 2:1). Zelfs christenen kunnen zich schuldig maken aan afgoderij. Lees hierover 1 Korinthe 6:9-11. Bekeerde christenen waren principieel los van de afgoderij gekomen, maar ze worden nog steeds opgeroepen om géén afgodendienaar te zijn, zoals ze hier ook nog steeds opgeroepen worden om zich te onthouden van homoseksueel geslachtsverkeer. 

2. Paulus veroordeelt homoseksualiteit alleen omdat -en voor zover- het samenhing met cultische prostitutie en seksueel misbruik – Juist bij Romeinen 1 is deze stelling heel moeilijk vol te houden: het is eenvoudigweg niet wat hij zegt. De Nieuwtestamenticus N. T. Wright zegt over dit gedeelte: “Paulus’ bezwaar is niet: wij Joden keuren dit niet goed, of: dit soort relaties zijn altijd ongelijk en uitbuitend.” Zijn punt is: “Dit is niet waar mannen en vrouwen voor gemaakt zijn.” Verder valt op dat Paulus het in vers 26 ook heeft over vrouwelijke homoseksuelen. Voor zover wij weten speelde vrouwelijke homoseksualiteit geen rol in de cultische prostitutie en sowieso niet in relaties van seksueel misbruik. Trouwens, bij de theorie dat homoseksualiteit een belangrijke rol speelde in de cultische prostitutie worden tegenwoordig steeds meer vragen gesteld. Kwam dat überhaupt wel voor?

3. Paulus veroordeelt homoseksualiteit omdat hij onbekend was met homoseksuele relaties in liefde en trouw – Tegenwoordig is duidelijk(er) geworden dat dit soort relaties wel degelijk bekend was in de literatuur van die tijd (waar Paulus goed van de op de hoogte was). Prof. dr. A. de Bruijne schreef daarom jaren geleden al in nogal scherpe bewoordingen over dit argument: “Allerlei deskundigen hebben al vaak aangetoond dat dit gewoon niet klopt met de feiten. Toch blijven velen elkaar dit fabeltje napraten zonder ook maar één serieuze poging om het aangevoerde materiaal te weerleggen.” Plato schreef bijvoorbeeld al heel positief over homoseksuele relaties.

Nu is het opvallend dat ook prof. De Bruijne inmiddels anders is gaan denken over Romeinen 1. Maar dat is niet omdat hij de tekst anders is gaan uitleggen. Hij erkent dat Paulus hier homoseksuele relaties afkeurt. Dat De Bruijne niettemin ruimte wil geven aan homoseksuele relaties, is omdat hij een andere visie op de Bijbel heeft ontwikkeld. Die komt er in het kort op neer dat hij niet gelooft dat God toen Hij de Schrift tot stand liet komen, al rekening hield met wat er in de verre toekomst zou gebeuren. Met andere woorden: in deze tijd zou Paulus heel andere dingen zeggen. We moeten vérder denken in het spoor van de Schrift. En dan kan het gebeuren dat we tot een conclusie komen die zelfs in tegenspraak is met de tekst die we nu voor ons hebben.  

Voor mij gaat hier een belangrijke wissel om. Ik ben bang dat als je zo gaat denken het gezag van de Bijbel op losse schroeven komt te staan. Dan worden wijzelf, of dan wordt de tijd waarin wij leven, de maat van alle dingen. En daar durf ik mezelf niet aan toe te vertrouwen. God vrezen en dus tot eer van Hem leven, betekent dat ik mezelf toevertrouw aan wat Hij van mij vraagt in Zijn Woord, ook al is dat moeilijk.

Het is een heel verhaal geworden. Wat ik schrijf, is natuurlijk niet per se waar, louter omdat ik het zeg. Het blijft een ingewikkelde kwestie. Blijf daarom kritisch en onderzoek de Schriften, “om te zien of de dingen zo zijn” (Handelingen 17:11). Maar als je aan mij vraagt hoe je als homo tot eer van God kunt leven, is dit mijn antwoord.

Hartelijke groet,
Herman van Wijngaarden