Bang om van slachtoffer dader te worden

Mijn man kampt met zijn geaardheid/gerichtheid doordat hij als kind misbruikt is (door jongens) en hier zelf mee door is gegaan. Veel contact met mannen gehad. Al bij verschillende hulpverleners geweest, maar het blijft een terugkerend iets. Helaas kwam ik hier achter nadat we getrouwd waren. Hij wil er graag mee stoppen maar weet niet hoe. Binnen ons huwelijk/relatie zijn er geen fysieke handelingen met mannen geweest, maar wel online contact. Nu hebben we een kindje en is hij bang dat hij ook hiermee wat zou kunnen gaan doen. Hulpverleners zeggen: slachtoffers worden daders en daar is hij bang voor. Inmiddels heeft hij zich weer aangemeld bij Eleos. Zouden zij hem hier bij kunnen helpen en hoe moeten wij samen verder?

Beste vragenstelster,

Dankjewel voor je vraag. Ik begrijp dat jij en je man hiermee zitten en je beide zorgen maken om waar hij toe in staat zou zijn. Wat goed dat dit geen geheim meer is tussen jullie. Maar ook: wat erg voor je dat je dit niet wist toen je in het huwelijk stapte. Ik kan me voorstellen dat het af en toe een onwerkelijke droom lijkt dat dit je is overkomen, dat het oneerlijk voelt en dat je heel veel vragen hebt. Het lijkt me een moeilijke en kwetsbare last waar je nu mee te maken hebt. 

Even terug naar de angst dat je man jullie kindje iets aan zou doen. Ik kan me voorstellen dat de uitspraak van hulpverleners deze zorg versterkt heeft. Ik wil het wel graag wat nuanceren, want het is absoluut niet mijn ervaring dat alle slachtoffers daders worden. Gelukkig niet. Tegelijkertijd kan het wel zo ontwikkelen in iemands leven. 

Goed te lezen dat jullie hier niet van wegkijken, maar alles willen doen wat je kunt om te voorkomen dat je kindje zou moeten meemaken wat je man heeft moeten doorstaan. Je vraag gaat over iets heel belangrijks. Een kind dat seksueel benaderd wordt, dat is een ernstig en intens ingrijpend verlies van veiligheid, onbevangenheid en vaak ook gevoel van waardigheid. De gevolgen kunnen omvangrijk zijn. Het verwerken van misbruik kan een hele weg zijn. Het is dus niet gek dat de weg van hulpverlening wat langer is.

Je schrijft dat je man, nadat hij zelf misbruikt is, meer seksueel contact met mannen is gaan toepassen (zij het tegenwoordig online). Dit is iets wat wij vaker zien. De functie van seks is dan waarschijnlijk niet het vieren van een gelijkwaardige verbinding van liefde en respect en wederzijdse intimiteit en hechting, maar een (onbewuste, automatische) respons wanneer bepaalde emoties geraakt worden. Mogelijk is dat al begonnen bij de intense machteloosheid en ontreddering die vanbinnen bevroren is geraakt in het misbruik. Seks kan een sterk verdovende werking hebben. Als je geen andere optie kent wanneer het leven overweldigend voelt, kan die functie heel sterk aanvoelen. Met als resultaat dat het lijkt alsof de seksuele begeerte bepaalt, in plaats van dat iemand de vrijheid voelt om van binnenuit te kiezen. 

Omdat je schrijft dat je man al bij verschillende hulpverleners is geweest, kan ik me voorstellen dat dit voor jullie niet nieuw is. Wanneer iemand van jongs af aan geleerd heeft om op moeilijke emoties te reageren met seks, heeft diegene vaak onvoldoende geleerd wat deze emoties echt nodig hebben om te kunnen kalmeren. Dat kan best beangstigend zijn. Tegelijkertijd ligt daar wel de kans en uitdaging: (met terugwerkende kracht) onder ogen zien en leren managen van de eigen innerlijke wereld. Ik geloof dat het daarover gaat, als je in de Bijbel leest over zelfbeheersing. Geestelijke groei is dat je daarin ook de Heere Jezus hebt leren kennen en vertrouwen.  

Samengevat vermoed ik dus dat het dieperliggende probleem is, dat zijn emoties niet ontvangen wat ze nodig hebben. Echter, dat alleen begrijpen is meestal niet voldoende. Vrijkomen van dit dieperliggende probleem is vaak een proces van jaren en vraagt een vastberaden wil om het aan te gaan en een steunende omgeving. Dat is omdat je een heel nieuw mechanisme aan te leren hebt, namelijk: (h)erkennen en toestaan van emoties en omgaan met de herinneringen, zelfbeeld en overtuigingen die daaraan gekoppeld zijn. Daarnaast is er mogelijk sprake van geheimen en oordelen en kunnen de seksuele contacten en de impact daarvan op jou en jullie relatie ook moeite en complexiteit met zich meebrengen. Ook dat vraagt ruimte in het proces. 

Ik hoop dat deze uitleg je helpt om te zie, dat het feit dat het nu nog terugkerend is, niet vreemd is. Ik kan me voorstellen dat dit je ook bang maakt voor de gevolgen die het kan hebben. Het feit dat je man deze angst ook voelt, toe lijkt te staan en met jou deelt, is wel een heel goed teken. Want: wat geheim blijft kan veel gemakkelijker woekeren. Deze openheid van hem is daarom iets om te koesteren. 

Partner-van-zijn, kan een heftige, zware weg zijn. Je draagt ook iets van het misbruik in je leven mee. Maar juist in die schade kan je ook veel voor elkaar betekenen, wat je mogelijk ook al veel doet. Tegelijkertijd is het ook kwetsbaar als jij de enige bent waar hij zijn persoonlijke gedachten en gevoelens mee deelt en is het de vraag of je dat kunt dragen (ik zou het logisch vinden van niet). Want het moet ook voor jou intens pijnlijk en onzeker zijn om te horen van zijn zorgen, nog extra als moeder. Terwijl het wel heel belangrijk is dat hij zijn zorg niet binnen gaat houden, maar het zo snel mogelijk onder ogen ziet als er iets speelt (hoe heftig ook) en anderen in vertrouwen neemt.  

Daarom denk ik dat het heel goed en nodig is dat hij opnieuw in gesprek gaat met een hulpverlener. En het liefst ook iemand (of een betrouwbaar stel) uit zijn netwerk zoekt, die sociaal emotioneel en geestelijk volwassen genoeg is om deze thematiek integer te dragen en die er voor hem kan zijn op een meer vriendschappelijke manier. En die hem ook kan helpen op te schalen als er meer nodig is ter bescherming van jou en jullie kindje. 

Omdat je man zo bang is, is het denk ik goed dat hij, zodra daar gelegenheid voor is, deze angst bij de hulpverlening zo concreet mogelijk gaat delen. Ik bedoel: op basis waarvan is hij bang? Zijn er concrete fantasieën, doemscenario's in zijn hoofd? Is er al een keer iets gebeurd in zijn gedachten of voelde hij een neiging waar hij van schrok op een moment dat hij met jullie kindje was?

Ik denk dat het belangrijk is dat dit geen eenzame/obsessieve angst wordt, maar vooral dat hij een plek vindt waar dit mag bestaan en hij het beter kan gaan begrijpen in de context van zijn verleden, zodat het geen eigen leven leidt. Het lijkt me erg moeilijk voor hem om zo bang te zijn voor zichzelf. Erover delen kan de lading verminderen, vandaar dat ik hem en jullie gezin dat gun.
 
Je vraagt of de hulpverleners bij Eleos je man zouden kunnen helpen. Wanneer je jullie hulpvraag eerlijk en duidelijk omschrijft, mag je verwachten dat een professionele hulpverlener als bij Eleos daar eerlijk antwoord op zal geven.

Je vraagt ook hoe jullie samen verder moeten. Het roept de vraag bij mij op of je dit praktisch bedoelt of ook qua emotionele verbinding. Om je ook samen te vóelen, is het nodig dat jij ook kwetsbaar kunt zijn. Gezien jouw mail vooral een feitelijke beschrijving is, vraag ik me af of je op dit moment de ruimte ervaart om je eigen dieperliggende emoties toe te staan. Ik kan me voorstellen dat je bij de confrontatie met deze werkelijkheid in een actiestand terecht bent gekomen, waarbij je vooral bezig bent met hoe je huwelijk het overleeft en hoe je jullie kindje kunt beschermen. Dat lijkt me een begrijpelijke en terechte alertheid. Mogelijk geldt dit ook voor je man. Het is dus de vraag in hoeverre een meer diepgaand emotioneel samen mogelijk is, zolang nog niet duidelijk is in hoeverre de zorg terecht is. 

Praktisch gezien is mijn antwoord: trek het breder. Zoek ten minste één plek (het liefst iemand buiten je familiesysteem) waar je geregeld al je vragen kunt delen. En waar je met wijsheid en verdraagzaamheid gesteund wordt middels het mogen delen van je ervaringen en het meedenken in opties hoe je kunt reageren. Dit is vast niet eenvoudig voor je, maar wel heel belangrijk. Een situatie als deze vraagt zoveel van een mens, dat ik de zorg voel dat je het anders niet volhoudt. Wanneer de werkelijkheid zodanig op z'n kop staat als in jouw geval (heel anders blijkt dan je verwacht had toen je in het huwelijk stapte), zijn er meestal talloze vragen en emoties om te verwerken. Dat vraagt echt steun. Ik kan me voorstellen dat je hier ook tegenop ziet, omdat het toestaan van je eigen emoties en vragen je ook van slag kan maken. Echter, je hebt dit waarschijnlijk wel nodig om het (in je huwelijk) vol te houden. Vandaar mijn advies om nuchter de keuze te maken zorg voor jou in je leven prioriteit te maken (en ook tijd om bij te komen als je zo'n moment gehad hebt). Bijvoorbeeld een wijze, zachtmoedige hulpverlener, naaste of (ouder) stel, die stevig op eigen benen staat en je kan horen, ruimte geven en steunen in dit moeilijke proces. En ook mee kan denken/opschalen als er meer nodig is. 

Van harte steun, bescherming en onderscheidingsvermogen voor jou en je gezin gewenst. 

Vriendelijke groet,
Jantine Stam-van de Beek