Mezelf haten om eetprobleem

Ik ben een vrouw van middelbare leeftijd en ben ten einde raad. Iedere avond eet ik me vol met alles wat voorhanden is. Dit is al een jaar of vijf zo en ik sla geen avond over. Ik weet dat het slecht is en ik haat mezelf hierom. Ik heb al regelmatig psychologische hulp gehad, niet hiervoor, maar voor ‘identiteit’. Ik heb dit nooit durven benoemen omdat ik me zo enorm schaam.

Ik weet dat het lichaam een tempel is van de Heilige Geest. Het beïnvloedt ook zo mijn geestelijk leven. Hoe kan je nog bidden als je deze zonden aan de hand houdt? Het is niet zo dat ik veel dikker word, alleen mijn buik. Ik lijk wel zes maanden zwanger. Ik heb al zo ontzettend veel geprobeerd. Ik weet dat ik professionele hulp moet inroepen, maar dat is iets wat ik hier nooit voor zal doen. Mijn omgeving weet er niets van.

En ik weet ook hoe mijn man denkt over mensen die veel eten. Hij kraakt ze iedere dag af en zegt dat ze slap zijn, geen karakter hebben, geen doorzettingsvermogen hebben, etcetera. Dus ik zal hier ook nooit voor uitkomen. Wat kan ik nog meer doen?

Lieve vrouw,

Dank je wel dat je je verhaal deelt. Dat vraagt moed. Wat je beschrijft is intens en zwaar. Je worstelt al zo lang met deze situatie en er komt maar geen verbetering in. Je verlangt ernaar dat dit stopt en vraagt wat je hierin kunt doen. Met het stellen van je vraag heb je al een belangrijke eerste stap gezet: je erkent dat er een probleem is en reikt uit voor hulp. Graag geef ik je negen adviezen die je kunnen helpen om verder te komen.

1.     Doe het anders

Er is een mooie uitspraak: ‘Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg.’ Toch blijven we vaak hetzelfde doen, terwijl we hopen op een andere uitkomst. Zo blijven we in kringetjes ronddraaien. Als je verlangt naar verandering, vraagt dat om nieuwe stappen. Stel jezelf daarom de vraag: wat kan ik vanaf nu anders aanpakken?

2.     Bouw een nieuw avondritueel in

Je brein heeft inmiddels de koppeling gemaakt: avond = eten. Je kunt dit patroon doorbreken door deze gewoonte te vervangen door een andere, gezondere gewoonte. Kies een vaste, fijne activiteit zoals wandelen, een warm bad, schrijven of lezen. Door dit elke avond te herhalen, help je je brein om een nieuw spoor te volgen en wordt dit nieuwe gedrag geleidelijk sterker.
 

"Je brein is gewend geraakt aan het patroon: drang → toegeven. Zie de drang als een golf die opkomt en ook weer wegebt"

3.     Bouw een kort moment van pauze in zodra de drang opkomt

Je brein is mogelijk gewend geraakt aan het patroon: drang → toegeven. Probeer de behoefte vanaf nu op te merken zonder er direct naar te handelen. Druk bewust op de pauzeknop en wacht bijvoorbeeld tien minuten voordat je iets doet. In die tijd kun je iets kleins en helpends doen, zoals rustig ademhalen, bidden, een korte wandeling maken of jezelf afleiden met een andere activiteit. Vaak neemt de intensiteit van de drang daarna af. Zie de drang als een golf die opkomt en ook weer wegebt. Door dit telkens opnieuw te oefenen, ontdek je dat je niet automatisch hoeft toe te geven aan de eerste impuls, maar dat je ruimte hebt om een andere keuze te maken.

4.     Kies lange termijn

Ons brein is van nature gericht op directe beloning. We verlangen naar iets lekkers nu, iets wat op dit moment prettig voelt. Op korte termijn geeft dat voldoening, maar wanneer we dit vaak herhalen, schaadt dit op lange termijn en betalen we er een prijs voor. Daardoor maken we de verkeerde deal. Als je werkt aan gezondheid of andere doelen, is het nodig om dit principe om te draaien: zet de lange termijn boven het moment van nu. Besef dat wanneer je nu kiest voor ongemak, dat dit je op de lange termijn juist meer oplevert. In jouw geval betekent die lange termijn winst meer vrijheid (loskomen van een verslaving), een plattere buik en meer gezondheid. Door bewust te zijn van dit principe, wordt het makkelijker om een andere keuze te maken, ook wanneer het op dat moment lastig is. Wanneer je een drang voelt opkomen, kan het helpen om jezelf even stil te zetten met deze vragen: “Wil ik dit écht of wil ik dit nú?” En: “Ben ik bereid om wat ik écht wil op te geven voor datgene wat ik nú wil?” Door jezelf deze vragen te stellen, creëer je ruimte om bewuster te kiezen in plaats van automatisch te reageren.

5.     Wees mild voor jezelf

Je keurt je gedrag sterk af en schrijft zelfs over zelfhaat. Dat zijn heftige gevoelens. Deze zelfafwijzing helpt je echter niet verder; het houdt je juist vast in oude patronen, tast je zelfvertrouwen aan en versterkt gevoelens van schaamte en schuld. Het legt een vergrootglas op alles wat je niet goed vindt aan jezelf – en wat je aandacht geeft, groeit. Zelfcompassie is daarom veel helpender. Dat betekent niet dat je alles goedpraat, maar dat je erkent dat je mens bent en mag leren. Je ziet dat je ergens in vastzit en dat je daar hulp bij nodig hebt. Vanuit die houding ontstaat ruimte om verantwoordelijkheid te nemen, te reflecteren en andere keuzes te maken. Stop daarom met zelfkritiek en veroordeling en kies voor een zachtere, liefdevollere houding. Probeer jezelf bijvoorbeeld toe te spreken met zinnen als: “Blijkbaar vind ik dit nog lastig” of “Ik mag hierin groeien.” Voel je het verschil in toon?
 

"Wat we wegstoppen, blijft invloed uitoefenen. Daarom is het heel helpend om je verhaal te delen met iemand die je vertrouwt"

6.     Deel wat er speelt

Je draagt dit al lange tijd alleen, en dat is een enorme last. Juist het verborgen houden kan ervoor zorgen dat het probleem blijft bestaan. Wat we wegstoppen, blijft invloed uitoefenen. Daarom is het heel helpend om je verhaal te delen met iemand die je vertrouwt, zoals een vriendin, familielid of goede collega. Door erover te praten wordt het vaak lichter en draaglijker. Wanneer je onder woorden brengt wat er in je leeft, haal je het als het ware uit de schaduw en breng je het in het licht. Wat uitgesproken wordt, verliest iets van zijn kracht. Bovendien kan het delen helpen doordat iemand met je meedenkt, je een spiegel voorhoudt en je aanmoedigt om andere keuzes te maken. Het creëert ‘accountability’. Er kan daarnaast ruimte komen voor steun, begrip en meeleven. Je hoeft het niet alleen te dragen. Mensen zijn gemaakt om in verbinding te leven en elkaar te helpen; zo kunnen we elkaars lasten dragen en er voor elkaar zijn in wat moeilijk is.

7.     Overweeg begeleiding

Hoewel je aangeeft dat je geen professionele hulp wilt, is het goed om te weten dat dit soort diep ingesleten patronen vaak moeilijk alleen te doorbreken zijn. Begeleiding kan helpen om dieper inzicht te krijgen en blijvende verandering te bereiken. Een hulpverlener kan samen met je kijken naar wat er speelt en je stap voor stap ondersteunen. In een veilige omgeving ontstaat ruimte om patronen te herkennen, te begrijpen en te doorbreken. Hulp zoeken kan spannend zijn, zeker als er schaamte meespeelt. Tegelijk is het JUIST de plek waar jouw verhaal er volledig mag zijn. Hulpverleners kijken hier niet van op, zijn gewend om met allerlei gebrokenheid en worstelingen om te gaan en willen je graag helpen op weg naar herstel.

8.     Gun jezelf de tijd en ruimte die nodig is

We verlangen vaak naar snelle verandering: in één keer van A naar B. In de praktijk werkt het helaas anders. Echte verandering kost tijd, oefening en geduld. Patronen die over jaren zijn ontstaan, doorbreek je niet in één dag. Verandering gaat stap voor stap, in een tempo dat bij jou past. Het is geen rechte lijn omhoog, maar een proces waarin vooruitgang en terugval elkaar afwisselen. Dat betekent niet dat je faalt, maar dat je aan het leren bent. Juist de momenten waarop het moeilijk gaat, kunnen waardevolle inzichten geven. Door jezelf die tijd en ruimte te gunnen, ontstaat er meer rust en mildheid. Dat helpt om vol te houden, ook wanneer het langzaam lijkt te gaan.

9.     Betrek God in dit proces

Je geeft aan dat dit ook invloed heeft op je geestelijk leven. Het is belangrijk om te beseffen dat onze relatie met God niet gebaseerd is op prestaties of dat we alles op orde hebben, maar op genade. Juist met je worstelingen mag je naar Hem toe gaan. Breng daarom je nood bij Hem. Hij ziet je, kent je en wil dichtbij zijn. Hij is de Hemelse Therapeut Die genezing en herstel wil geven.

Ik wens je toe dat er stap voor stap ruimte ontstaat voor verandering. Dat je mag ervaren dat je er niet alleen voor staat en dat er, ook voor jou, een weg vooruit is. ✨

Gezonde groet,

Marieke de Jong