Bijbelvertaalkeuzes

Herziene Statenvertaling / geen reacties

23-01-2023, 10:19

Vraag

In Mattheus 13 in de gelijkenis van het onkruid en de tarwe wordt in de meeste Nederlandse vertalingen (Statenvertaling [SV], Herziene Statenvertaling [HSV], Nederlands Bijbelgenootschap-vertaling 1951 [NBV51], Nieuwe Bijbelvertaling 2021 [NBV21]) drie keer het woord met wereld vertaald in de verzen 38-40. Waarom wordt hier drie maal met wereld vertaald terwijl er in de Griekse tekst twee duidelijk verschillende woorden worden gebruikt, namelijk kosmos in vers 38 en aiõnos in de verzen 39 en 40? Eveneens zie ik hetzelfde in de King James Version (KJV). Maar in andere vertalingen zoals de New King James Version [NKJV], English Standard Version [ESV], New American Standard Bible [NASB] en de Naardense Bijbel word aiõnos correct vertaald naar “of the age” of “deze wereldtijd.”

In eerste instantie dacht ik misschien dat dit verschil in de Textus Receptus zou zitten aangezien zowel de KJV als de SV/HSV hetzelfde vertalen, maar ook in de Textus Receptus staan de twee verschillende woorden. Wat is de reden van de vertalers om aiõnos met wereld te vertalen in plaats van deze wereldtijd of dit tijdperk? Wat ik ook bijzonder vind is dat binnen de meeste Nederlandse vertalingen een andere keuze is gemaakt dan bij de meeste Engelse vertalingen. Wat kan daar de oorzaak van zijn?

ADVERTORIAL

De leukste vacatures in het onderwijs

CNS Putten bruist. Samenbouwen wij aan het onderwijs van morgen, samen groeien wij. Want samen groeien verbindt. Wil jij met ons meegroeien? Dat kan! Want wij hebben nog een aantal vacatures en gemotiveerde en ondernemende onderwijsprofessionals kunnen wij goed gebruiken.

Meer info...

De leukste vacatures in het onderwijs

Antwoord

Dit is een interessante vraag, die een aantal andere vragen oproept met betrekking tot het verschijnsel taal en de betekenis van woorden en begrippen. 

In de eerste plaats moeten we ons realiseren dat één woord verschillende betekenissen kan hebben, of meerdere betekenisnuances. Het verband waarin een woord gebruikt wordt, helpt de lezer bij het inkleuren van de precieze betekenis. Als ik zeg: “De wereld lijdt honger,” heeft het woordje “wereld” een andere kleur dan wanneer is zeg: “Wij zijn niet van deze wereld.” In het eerste zinnetje gaat het om de wereld als een verzameling van mensen, terwijl het in het tweede geval in de eerste plaats om een bepaalde denkwijze gaat. Ik denk dat dit ook in Mattheüs 13:36-43 het geval is. Het verband van vers 38 (kosmos) duidt op de wereld als een plaats, of misschien een verzameling van mensen. Het verband maakt dat meer dan duidelijk. Het verband in de verzen 39 en 40 (aioon) is duidelijk anders, want het gaat hier expliciet over de “voleinding van de wereld”. Het woordje “voleinding” verwijst duidelijk naar een andere betekenis, namelijk het tijdperk waarin onze wereld zich bevindt. Daar heb je niet persé twee verschillende woorden voor nodig.

De gedachte dat elk grondwoord persé een ander equivalent in de doeltaal moet hebben is niet altijd realistisch en is in veel gevallen niet uitvoerbaar. Vaak leidt het tot verwrongen resultaten. Talen zijn nu eenmaal verschillend. In Psalm 119 komen we acht verschillende woorden voor “wet” tegen. Het is in veel gevallen ondoenlijk om daar altijd een verschillend equivalent voor te vinden in een andere taal. Je wint er ook weinig mee.

Het omgekeerde komt ook voor. Het Griekse woordje aioon heeft een brede betekenis die niet in één enkel Nederlands woord te vatten is. De (H)SV kiest soms voor “eeuw” (Mattheüs 12:32; 1 Korinthe 2:7), dan weer voor “wereld” (Mattheüs 13:22; Lukas 18:30). In Mattheüs 13:39-40 was “eeuw” mogelijk ook een mogelijke vertaling geweest, maar eigenlijk had je dan minstens cursief het woordje “deze” moeten toevoegen, zoals we dat expliciet ook in Mattheüs 13:32 tegenkomen. Bovendien is de keuze voor “eeuw” ook verre van ideaal, omdat we geneigd zijn aan een periode van 100 jaar te denken, wat hier ook niet van toepassing is. Dan zou een weergave met “tijdperk” misschien beter zijn. Dat was in Mattheüs 13:39-40 zeker een mogelijkheid geweest. Echt nodig is het m.i. echter niet.

Reinier de Blois

Herziene Statenvertaling

Herziene Statenvertaling

  • Kerkelijke gezindte:
    Divers
  • Woon/standplaats:
    Divers
  • Status:
    Actief
geen reacties

Terug in de tijd

Ik zit met een enorm probleem omdat ik niet meer weet wat er van waar is. Een aantal maanden geleden ben ik terug gekome...
2 reacties
23-01-2014
Ik ben een jongen, maar ben altijd al meisjesachtig geweest. Als klein kind speelde ik al graag met poppen en met meisje...
geen reacties
23-01-2005
Een tweetal vragen aan ds. Van der Sluijs. 1. Wat krijg ik in de kinderdoop extra ten opzichte van de beloften in het Ni...
geen reacties
23-01-2014
website-ontwikkeling door webdevelopment by Accendis
design website door design website by Mooimerk
hosting website door hosting website by STH Automatisering