De armoede van de huidige liturgie

Ds. G.A. van den Brink / 5 reacties

27-09-2021, 13:00

Vraag

Aan een universitair geschoolde predikant uit de PKN/HHK. Graag wil ik u een vraag stellen over de tegenwoordige liturgie binnen onze kerk. Ik ben zelf lid van een behoudende hervormde gemeente binnen de PKN. Onze gemeente en de prediking zijn ons daar lief. Helaas is er bij sommige mensen een drang naar vernieuwing. Dit benauwt mij soms omdat ik bang en overtuigd ben dat door vernieuwing afbreuk gedaan wordt aan de prediking.

Ik denk veel na over deze ontwikkelingen en hoe een drang naar vernieuwing kan worden gestopt. Ik ben hierin aan het nadenken over enkele Roomse elementen die in protestantse kerken na de reformatie vervat waren in de liturgie. Een herplaatsing van de volgende elementen zou volgens mij een front kunnen vormen voor evangelicalen met vernieuwingsdrang. Deze parels overschaduwen de hele moderne discussie van ritmisch of zelfs Weerklank zingen en de hoofdbedekking die soms worden afgezet.

Ik noem er drie: De knielbanken; het kyrie tijdens tijdens de avondmaalsdiensten; het gezamenlijk opnoemen van de geloofsbelijdenis of het zingen daarvan in de enige gezangen F of G. Johannes Calvijn was een voorstander van de 'participerende gemeente'. Helaas is de predikant centraal komen te staan na de 18e eeuw en zijn de Roomse liturgische parels uit de protestantse liturgie verdwenen.

Mijn vraag is: Waarom zijn deze parels uit de protestantse traditie verdwenen en kan dit een barrière vormen tegen de moderne tijdsgeest in de hervormd-gereformeerde gemeenten?

Antwoord

Beste vragensteller,

In de eredienst gaat het om twee zaken: God spreekt  tot ons mensen en wij mensen mogen spreken tot God. Het eerste gebeurt in de prediking, het tweede in de gebeden, het zingen, de schuldbelijdenis en lofprijzing enzovoorts. In veel diensten binnen de gereformeerde gezindte krijgt het tweede te weinig plaats, terwijl in evangelische gemeenten het eerste onvoldoende tot zijn recht komt.

Jouw verwijzing naar Calvijn laat terecht zien dat aandacht voor de mens die tot God spreekt beslist niet ongereformeerd is. Wie het boek van T. Brienen, “De liturgie bij Johannes Calvijn” leest, valt van de ene verbazing in de andere. Het is verrassend hoe veelzijdiger en rijker zijn visie op de liturgie was dan nu vaak in de gereformeerde gezindte het geval is. In jouw mail noem je zelf meerdere voorbeelden, die ik trouwens niet als “enkele Roomse elementen” zou bestempelen, maar juist als de uitkomst van Calvijns reformatorische doordenking.

Jouw mail benoemt een belangrijk punt: de armoede van de huidige liturgie. Sommige mensen verlangen naar vernieuwing, jij bepleit daartegenover om terug te keren naar oud-reformatorische gebruiken. Mijn advies zou zijn dat je contact zoekt met de mensen die vernieuwing willen en dat je aangeeft dat jullie gezamenlijk verlangen naar verrijking van de liturgie. 

Probeer vervolgens het gesprek te verdiepen, door te zoeken naar waar het om gaat in de liturgie (zie mijn eerste alinea). Pak er een boek als dat van Brienen bij, zoek waar mogelijk naar aansluiting bij de traditie, maar wees ook bereid om open te staan voor andere opties die beter aansluiten bij jonge mensen in deze tijd. Als er een gezamenlijk verlangen is om in de eredienst God te ontmoeten, naar Hem te luisteren en tot Hem te naderen in zingen en gebed, dan is er veel mogelijk.

Met hartelijke groet,
Ds. G. A. van den Brink 

Ds. G.A. van den Brink

Ds. G.A. van den Brink

  • Geboortedatum:
    05-01-1974
  • Kerkelijke gezindte:
    Hersteld Hervormd
  • Woon/standplaats:
    Apeldoorn
  • Status:
    Actief
  • Bijzonderheden:

    Emeritus-predikant. Sinds september 2020 als wetenschappelijk medewerker verbonden aan de TUA.

Tags in dit artikel:

liturgie
5 reacties
schoenveter
27-09-2021 / 17:49
In de vraag lees ik: "drang naar vernieuwing" en "ritmisch (zingen)".

Dit stuit mij tegen het zere been, het is namelijk iets wat hoort bij muziek, een onderdeel ervan wat niet voor niets ook geschapen is. En het ritmisch zingen was vroeger iets normaals. Oud of gewenning is niet altijd beter dan iets anders.
balksplinter
27-09-2021 / 18:20
Ritmisch zingen lijkt mij totaal geen moderne discussie maar helemaal in het rijtje van Calvijn thuis horen wat de vraagsteller beschrijft.
WP78
02-10-2021 / 12:27
Een drang naar vernieuwing is niet verkeerd. Net als de drang naar een nieuwe vertaling. De HSV is daar een prachtig voorbeeld van. De intrede van blaasinstrumenten, orgel, piano, en later een band hoeft niet verkeerd te zijn.
Vraag jezelf af waarom je blijft hangen aan het oude: is dat omdat ik dat zo mooi vind of zitten er niet bijbelse elementen in het nieuwe.

Terecht is de vraag: waarom wil vernieuwing. De andere kant is: waarom wil ik vernieuwing tegen gaan. Ik kan voldoende hebben aan de psalmen maar als een ander God groot wil maken met een nieuw lied....? Het is een dunne lijn tussen ik wil graag en wat vraagt God van mij.... Het een hoeft het ander niet per definitie uit te sluiten ..
Ali636
02-10-2021 / 13:31
In Frankrijk zingen ze in de behoudende kerken Een Vaste Burgt en Psalm 68 heel erg snel.... Daar val ik bij van mijn gereformeerde stoel. En dat hebben wij in de Nederlandse traditie heel langzaam gemaakt. Calvijn zou het veel sneller doen...
Samanthi
02-10-2021 / 13:54
"Deze parels overschaduwen de hele moderne discussie van ritmisch of zelfs Weerklank zingen en de hoofdbedekking die soms worden afgezet."

1 Ritmisch zingen is juist ouderwets
2 Zelfs uit weerklank...? Veel gezangen worden volop geciteert, dus wel
opzeggen en niet zingen? Ook staat de tekst van sommige gezangen dichter
bij de Bijbeltekst dan de psalmen 1773
3 ls de hoofdbedekking alleen beperkt tot de eredienst dan zit je er evenzo
naast.

Voor samen knielen, samen het onze Vader bidden of samen geloofbelijden zou ik een verrijking vinden.

Terug in de tijd

Op welke fronten heeft Christus’ Kerk vandaag strijd te leveren?
3 reacties
28-09-2017
Een bekende van mij is rooms-katholiek opgevoed, maar hierin waren zijn ouders niet praktiserend. Met als gevolg... hij ...
1 reactie
27-09-2011
Waarom wordt er in de kerken zo weinig in de gebeden gedacht aan singles en homo's? Zelfs bij trouwdiensten worden zij v...
10 reacties
27-09-2016
website-ontwikkeling door webdevelopment by Accendis
design website door design website by Mooimerk
hosting website door hosting website by STH Automatisering