Kruisten of kruisigen

Gereformeerde Bijbelstichting / 1 reactie

22-02-2016, 15:29

Vraag

Bij het lezen van de lijdensgeschiedenis valt me op dat er in de SV en BMU soms staat gekruist (of kruisten) en soms gekruisigd (of kruisigden). In Markus 15 staat bijvoorbeeld in vers 15 en 32 gekruist en in vers 24, 25 en 27 gekruisigd. Mijn vraag is of deze verschillende woorden ook in de grondtaal te vinden zijn. Want kruisten betekent toch iets anders dan kruisigen?

Antwoord

Het oude Nederlandse woord voor ‘aan het kruis hechten’ is ‘kruisen’ (cruyssen). Daarnaast is in de zestiende en zeventiende eeuw het woord ‘kruisigen’ (kruycigen) opgekomen, overgenomen uit het Duits (kreuzigen). De Statenvertalers hebben beide werkwoorden gebruikt. In betekenis is geen verschil. In de standaardeditie van de Statenbijbel (editie Ravesteyn-1657) treffen we ‘kruisen’ aan in Mark. 15:13, 14, 15, 32; 16:6; Luk. 23:21 (2x), 23; Joh. 19:6 (3x), 15, 16, 18, 20, 23, 32, 41; Hand. 2:36; 4:10; 1 Kor. 1:13; 2:8; 2 Kor. 13:4; Gal. 2:20; 3:1; 5:24; Openb. 11:8, en ‘kruisigen’ in Matth. 20:19; 23:34; 26:2; 27:22, 23, 26, 31, 35, 38, 44; 28:5; Mark. 15:20, 24, 25, 27; Luk. 23:33; 24:7, 20; Joh. 19:10, 15; Rom. 6:6; 1 Kor. 1:23; 2:2; Gal. 6:14; Hebr. 6:6.

Het grondwoord in de meeste van deze plaatsen is ‘stauroo’ (ook in de door u genoemde verzen 15, 24, 25 en 27 van Markus 15). Dit Griekse woord is in de Statenvertaling zowel door ‘kruisen’ als door ‘kruisigen’ vertaald. Op enkele plaatsen (Matth. 27:44. Mark. 15:32. Joh. 19:32. Rom. 6:6. Gal. 2:20) komt het grondwoord ‘sustauroo’ voor; ook dat is in de Statenbijbel zowel door ‘kruisen’ als door ‘kruisigen’ weergegeven. En het grondwoord in Hebreeën 6:6 is ‘anastauroo’. Kortom, het verschil in weergave, ‘kruisen’ en ‘kruisigen’, gaat niet terug op de grondtekst.

In de GBS-editie (die ook is gebruikt in de Bijbel met Uitleg), en trouwens ook in de Jongbloed-editie van de Statenvertaling, zijn de werkwoorden ‘kruisen’ en ‘kruisigen’ beide gehandhaafd. De heer L. M. P. Scholten, oud-directeur van de GBS, schrijft erover in de annotatiebundel “Nuttig tot lering” (Leerdam 2008), blz. 307: “Ik denk dat vele mensen het vreemd zouden vinden, wanneer wij bijvoorbeeld der Joden geroep op Gabbatha ‘Kruis Hem, kruis Hem!’ zouden veranderen in ‘Kruisig Hem, kruisig Hem!’ Overigens is er in betekenis geen verschil tussen beide woorden. Wel (...) denken wij bij ‘kruisigen’ onmiddellijk aan het ‘aan het kruis hechten’, terwijl het werkwoord ‘kruisen’ meer betekenissen heeft. Maar in de genoemde teksten is het in het verband wel zo duidelijk, dat we niet bang behoeven te zijn voor misverstand.”

Met vriendelijke groet,
Lennart van Belzen, GBS

Gereformeerde Bijbelstichting

Gereformeerde Bijbelstichting

  • Kerkelijke gezindte:
    Divers
  • Woon/standplaats:
    Leerdam
  • Status:
    Actief

Tags in dit artikel:

bijbelvertalingenStatenvertaling
1 reactie
balksplinter
23-02-2016 / 12:22
Mooi dat deze inconsistentie in de HSV is opgelost. Het voelt een beetje aan alsof de statenvertalers random voor kruisen of kruisigen gekozen hebben.

Terug in de tijd

In Jozua 20 wordt de functie van de vrijsteden beschreven. De vrijsteden zijn een beeld van Christus, bij Wie alleen vei...
geen reacties
22-02-2006
Hoe zit het met Spreuken 1:28? Er is volgens mij nog een tekst die tegen de beloften lijken te zijn. Het is beide Gods W...
geen reacties
22-02-2006
Is er een makkelijke manier waar ik zo mee kan beginnen om stabieler te worden? Ik heb echt hele wisselende buien.
2 reacties
22-02-2010
website-ontwikkeling door webdevelopment by Accendis
design website door design website by Mooimerk
hosting website door hosting website by STH Automatisering