Convenant PKN (2)

Aan ds. Van Weelden. Dat het convenant geldig is op plaatsen die daar voor gekozen hebben is me duidelijk, maar is dat nou ook geldig in het geheel van de kerk (generale synode, classis e.d.). Naar mijn inzien is men daar onderworpen aan het geheel van de kerk (het knelpunt van de bezwaarden) of zie ik dat verkeerd?

De geldigheid binnen de kerk ligt in de verankering in de gemeenten. Dit is een rechtspositie die zich niet laat ontkennen binnen het geheel van de kerk. Daarmee nemen de convenantsgemeenten binnen de kerk de plaats in die ze altijd al hadden binnen de Nederlandse Hervormde Kerk. Want wat is bezwaard? Dat de kerk wegen opent, die een deel van de gemeenten op basis van Gods Woord kritisch bezien of zelfs afwijzen. Een sprekend voorbeeld is de invoering van de vrouw in het ambt onder de kerkorde van 1951. De invoering is een feit. Maar wat zien we? In de afgelopen 50 à 60 jaar zijn er gemeenten in de Nederlandse Hervormde Kerk die deze openstelling niet bijvallen. Zij kennen enkel mannelijke ambtsdragers. Heeft dit voor het functioneren van die gemeenten in het geheel van de kerk belemmeringen gegeven? De bezwaren tegen de openstelling van het ambt voor vrouwen zijn van meet af aan onder woorden gebracht. De invoering van de vrouw in het ambt is dan ook niet kerkbreed gedragen. Er zijn gemeenten, die daar niet toe over zijn gegaan. Voor hun staan in het geheel van de kerk is dit geen probleem geweest. Het functioneren in classis en synode is er niet door belemmerd. Men kende elkaars standpunten. Juist ook van de bezwaarden. Men heeft duidelijk het eigen staan in de kerk onder woorden gebracht en dit is nooit aangevochten (ook niet -helaas- bijgevallen).

Waarom heeft dit nooit tot problemen geleid? Het antwoord is even helder als nuchter: de positie van de bezwaarden gemeenten is niet dat zij meer willen dan de kerkorde aangeeft, maar juist minder. Om het met een beeld te zeggen: de broek van de kerkorde zit niet te strak, maar te ruim. Zoals de positie van de hervormd-gereformeerde gemeenten in de Nederlandse Hervormde Kerk was, zo is de positie van de convenantsgemeenten in de Protestantse Kerk in Nederland. Er is continuïteit in het belijden en het beleid. Al mogen we wel zeggen dat de bezwaren in de loop van de jaren eerder zijn toegenomen dan afgenomen. Maar hoe kun je bezwaard zijn zonder te lijden aan de kerk?

De kerk rekent met de gemeenten die zo in de kerk staan, kritisch meedenkend en op bepaalde punten principieel afwijzend. Dit staan in de kerk is naar recht. Daar is nooit een probleem van gemaakt. Want iedereen begrijpt dat een kerkorde zich niet kan keren tegen denkbeelden, die zij zelf verwoordt. Het convenant wil geen andere dingen dan in de kerkorde staan, daarin is zij 100 procent kerkordelijk. Het convenant wil alleen minder dan de kerkorde aangeeft. En dat is het goed recht van de gemeente.

Het probleem van de vraagsteller kan zich dan ook niet voordoen. Niemand is gehouden om te handelen tegen het Woord Gods. En omdat het convenant zich keert tegen zaken die de kerkorde toestaat, maar die geen plaats hebben binnen de hervormd-gereformeerde gemeenten, zal het klassiek gereformeerde geluid in de Protestantse Kerk in Nederland blijven klinken. Ook hier zien we een continuïteit met hoe het in de Nederlandse Hervormde Kerk toeging.

Ds. W. van Weelden