Verschil in verbonds- en doopvisie

Is er binnen de Gereformeerde Gemeenten tussen gemeenten of predikanten een verschil in verbonds- en doopvisie? Bij sommige dominees hoor ik meer dat er gepreekt wordt uit de beloften voor iedere gedoopte, bij andere dominees juist alleen dat het verbond echt voor de uitverkorenen is. Wat is de algemene lijn van de Ger. Gem. en wat is de meest Bijbelse lijn? Dominees leggen het vaak uit ‘dat ze accentverschillen leggen’ maar dit zeggen ze volgens mij om de lieve vrede te bewaren. Mijns inziens brengen sommige dominees wel degelijk in sommige opzichten een andere leer dan hun collega's. Waarom dit verschil?

Beste vraagsteller,

Er is sinds de Afscheiding (1834) een strijd gestreden over doop en verbond. De meningen van de verschillende stromingen zal ik u besparen. Dat is ook niet zo belangrijk. Het gaat er om wat de Schrift leert. De Schrift leert dat God Zich aan mensen verbindt. Hij wil met mensen een band hebben. We denken dan aan de relatie tussen Adam en Eva en de Heere. God verbond  Zich met Adam en zijn nakomelingen in een verbondsrelatie. Het was een verbond met eis en belofte. Het werkverbond.

Na de verbreking van dit verbond door de ongehoorzaamheid van de mens, heeft God een nieuw verbond opgericht, het Genadeverbond. Het bevat de eis van geloof en bekering en de belofte van het eeuwige leven door Jezus Christus.

God betrok aan de Sinaï heel Israël bij dat verbond. Het werd toen een verbond met een heel volk. Hij gaf hen het teken van het verbond, de besnijdenis. Maar niet allen waren met hun hart aan God verbonden (2 Korinthe 10). Een deel wel en een deel niet.  Zo spreken we over een verbond met twee soorten kinderen. Maar de belofte werd tot heel Israël gedaan. Dat ze niet konden ‘ingaan’ was vanwege hun ongeloof.

In de nieuwtestamentische kerk zet dat verbond en die belofte zich voort (Handelingen 2:39).De doop is nu teken van het verbond. De eis is ook nu geloof en bekering. En de belofte het eeuwige leven.

De vraag is vooral: voor wie is de belofte en aan wie wordt ze gedaan? God deed Zijn belofte aan gans Israël. Maar ze werd alleen vervuld in degenen die zich bekeerden en geloofden. De Heidelbergse catechismus past dit toe op de nieuwtestamentische gemeente. De kinderen wordt de belofte niet minder dan de volwassenen toegezegd. De vervulling is alleen in de weg van bekering en geloof: de zo bekende inwilliging van het verbond, zoals de oudvaders dat omschreven.

Maar anderen gaan sterk uit van de gedachte: God vervult altijd Zijn belofte, dus de belofte bij de doop gedaan geldt alleen de uitverkoren kinderen. In hen vervult God Zijn belofte. Zij zeggen niet dat God in de doop Zijn belofte aan ieder kind doet, maar alleen aan de uitverkorenen onder hen. Zij maken het kloppend. Niet allen komen tot bekering, dus niet allen is de zaligheid beloofd. Dat heeft men in de Reformatie zo niet gezegd.

Calvijn spreekt uit, dat degenen die zeggen dat de  kinderen niets is beloofd, het mis hebben. Hij keert zich tegen de wederdopers die kinderdoop en verzegeling van de verbondsbelofte aan het voorhoofd der kinderen verwierpen. Hij wijst er steeds op dat Israël door het verwerpen van Gods verbond is weggevoerd naar Babel. Dat zij door ongeloof de belofte niet verkregen hebben.

Het komt er eigenlijk op neer, dat men de belofte beperkt tot de uitverkorenen onder de kinderen. Of anderen daar tegenover: dat men -zoals het gehele Israël Gods verbondsvolk was- de hele zichtbare kerk er bij betrekt en de noodzaak leert van bekering en geloof om de vervulling van de belofte bij de doop gedaan te verkrijgen.

Er zou nog veel meer over gezegd kunnen worden, maar ik wilde u op deze twee stromingen wijzen, die soms ook zichtbaar worden in onze gemeenten.

Ds. C. Harinck