Gelovige hoogbegaafde

Hoe werkt de Heere het geloof in het hart van een hoogbegaafde die toch vaak anders leert, kijkt of denkt of dan een gemiddeld mens? En hoe kan een predikant bewuster preken voor hoogbegaafde mensen in zijn gemeente of is dat teveel gevraagd en moeilijk haalbaar daar velen juist vaak snakken naar eenvoud?

Beste vraagsteller,

In de Bijbel staan allerlei voorbeelden van mensen die wij zouden kunnen typeren als hoogbegaafd. Denk aan Mozes, Debora, Samuel, David, Salomo, Jesaja, Paulus en Jakobus. Er zijn nog meer namen te noemen van hen die ‘wijs’ waren. De Heere heeft het geloof op allerlei manieren bij hen bewerkt en het is niet mogelijk dat in enkele woorden samen te vatten. Het is onjuist er schema’s van te maken.
 
In de kerkgeschiedenis zijn er ook veel voorbeelden van mensen met een hoge begaafdheid die van grote betekenis zijn geweest. Denk aan Augustinus, Luther, Calvijn en Spurgeon. In recenter tijd valt te denken aan C. S. Lewis en aan Alister McGrath. Je kunt hun levensgeschiedenissen lezen en dan valt de grote verscheidenheid op in de manieren waarop God in hun leven heeft gewerkt.

De tweede vraag betreft de prediking. In de kerk komen we als gemeente samen, van jong tot oud, van eenvoudig tot hoogbegaafd en met allerlei verschillende levensomstandigheden. Op de scholen is dat heel anders: daar wordt rekening gehouden met de leeftijden en met verschillende begaafdheden. Het betekent dat we in de samenkomsten van de gemeenten niet moeten verwachten dat alles op de eigen behoefte is afgestemd.
 

"Slechts eenvoudig preken doet geen recht aan hen die al vele jaren naar de kerk gaan en ook niet aan de Bijbelse boodschap"
 

Voor predikanten is het een uitdaging om de boodschap van de Bijbel door te geven aan allerlei verschillende mensen en bovendien met verschillende levensomstandigheden.

Het is waar dat velen behoefte hebben aan eenvoud, maar dat wil niet zeggen dat alles in de dienst eenvoudig moet zijn. Veel Bijbelboeken zijn behoorlijk moeilijk. Dat blijkt ook uit de brieven van Paulus (vergelijk 2 Petrus 3:16). Het is mogelijk onderscheid te maken tussen relatief eenvoudige ochtenddiensten en de avonddiensten die het karakter hebben van een leerdienst. Ook is het gewenst in de preek enige eenvoudige passages te hebben en voorbeelden te gebruiken. Maar slechts eenvoudig preken doet geen recht aan hen die al vele jaren naar de kerk gaan en ook niet aan de Bijbelse boodschap. Paulus heeft het over melk en vast voedsel. Hij verwijt de gemeente dat men nog steeds geen vast voedsel kan verdragen (1 Korinthe 3:2). De brief aan de Hebreeën gebruikt hetzelfde beeld (Hebreeën 5:12-13). Petrus doet de oproep “Maar groei in de genade en kennis van onze Heere en Zaligmaker Jezus Christus” (2 Petrus 3:18). Het is dus zeker de bedoeling dat de gemeente dieper op zaken in leert gaan.

De Heiland gaf aan dat een Schriftgeleerde die in het Koninkrijk der hemelen onderwezen is, uit zijn voorraad nieuwe en oude dingen tevoorschijn haalt (Mattheüs 13:52). Het is belangrijk dat een predikant ook nieuwe schatten in het Woord van God ontdekt en die deelt met de gemeente. Naast de geestelijke voorbereiding kan hij gebruik maken van zeer veel hulpmiddelen uit binnen- en buitenland.

Helaas ken ik voorbeelden van christenen die afgehaakt zijn op een te simpele prediking. Je kunt vragen aan de eigen predikant om tijdens de preek meer rekening te houden met gestudeerden en hoogbegaafden. Dit kan ook onderwerp zijn van het kerkenraadsgesprek hierover. Naast de zondagse diensten is het ook mogelijk in de loop van de week in kringen of verenigingen diverse onderwerpen uit te diepen. Het is belangrijk dat recht gedaan wordt aan de grote verscheidenheid in de gemeente. Als dat toch te weinig gebeurt, kun je op allerlei manieren je kennis aanvullen door boeken, lezingen en preken van anderen. Het is belangrijk om te bidden om de werking van de Heilige Geest. Dan kan een overbekende regel uit een psalm of een eenvoudige preek toch je hart raken.

Daarbij is het goed te beseffen dat de waarde van de kerkdiensten niet alleen ligt in ‘nieuwe inzichten’ of ‘meer diepgang’, maar dat we samenkomen in een eredienst, om God te loven en te prijzen. Om samen te bidden, naar de Bijbel te luisteren, te zingen en onze gaven te geven. Het is ook een getuigenis naar anderen -zeker in een niet zo’n kerkelijke omgeving- om naar de kerk te gaan. De gemeente is er als teken dat God de geschiedenis in Zijn hand houdt en dat het Koninkrijk eenmaal komen zal. 

Prof. dr. M. J. Paul