Van MBO naar universitaire studie Theologie

Is er kritiek op de gang van zaken?

Ja, er is kritiek mogelijk op het antwoord van de TUA-studieadviseur (en op de bredere toelatingspraktijk van de TUA/CGK). Die kritiek komt vooral uit bredere discussies over predikantsopleidingen in Nederland, het domineestekort en de kloof tussen roeping en formele eisen. Hier de belangrijkste punten, geordend van mild naar scherper:

1. Te star en elitair – barrière voor roeping.
Het advies benadrukt sterk dat universitaire theologie “behoorlijk theoretisch” is en dat een roeping moet matchen met “gaven en capaciteiten”. Kritiek: dit kan demotiverend werken op mensen met een mbo-achtergrond of leerproblemen die wél een oprechte roeping voelen.

In reformatorische kringen wordt soms gezegd dat God roept wie Hij wil, ook zonder academische aanleg. Een te strenge filter op intellectuele capaciteiten zou de Heilige Geest “in een keurslijf” kunnen persen.

Voorbeelden uit discussies: mensen met praktijkervaring (pastoraal werk, diaconaat) worden soms buitengesloten, terwijl juist zij goed in de gemeente zouden passen.

2. Onnodig lange en dure omweg via hbo-propedeuse
De TUA houdt vast aan vwo/hbo-diploma of een individueel beoordeelde propedeuse (met extra eisen rond talen en studieduur). Kritiek: dit maakt de route voor mbo’ers nodeloos lang (vaak 4+ jaar extra) en duur.

Terwijl andere kerkverbanden (vooral PKN) al jaren soepeler zijn: hbo-theologen mogen daar sinds 2022/2023 taken van een predikant uitvoeren (prediken, dopen, trouwen). Er is expliciete kritiek dat de CGK/TUA achterloopt en zo het domineestekort in eigen kerken vergroot.
Sommige stemmen in de PKN en bredere discussies vinden de universitaire eis zelfs “elitair” of “ouderwets” in een tijd waarin gemeenten snakken naar voorgangers.

3. Risico van “tweederangsdominees” vs. risico van te lage eisen
Tegenstanders van verruiming (waaronder veel TUA/CGK-getrouwen) zeggen: hbo-theologie is te praktisch en te weinig diepgaand in exegese, grondtalen (Grieks/Hebreeuws), dogmatiek en kerkgeschiedenis. Een predikant moet wetenschappelijk gevormd zijn om de Schrift goed te kunnen bedienen en dwaling te weren.

Kritiek op deze kritiek: dit klinkt soms neerbuigend naar hbo’ers en negeert dat veel hbo-theologen uitstekend preken en pastoraal werk doen. In de praktijk blijkt dat motivatie en roeping vaak meer tellen dan het papiertje.

4. Financiële en praktische drempels
Studeren aan TUA (zeker als zij-instromer) kost veel geld (tot > €7000 per jaar zonder fonds). Kritiek: dit sluit werkende mensen met een gezin of mbo-achtergrond uit, terwijl juist zij vaak een sterke praktijkgerichte roeping hebben. Er zijn al jaren klachten over financiering van theologiestudenten.

5. Breder kerkelijk debat
In de PKN en bij sommige gereformeerde bonden is er discussie over “hbo als dominee”: sommigen zien het als een goede oplossing voor het tekort, anderen waarschuwen voor kwaliteitsverlies (“je moet dat risico niet nemen”).
Bij de CGK blijft het traditioneel: predikant = universitaire route. Kritiek hierop: dit houdt de kerk klein en ontoegankelijk, terwijl de samenleving en eigen gemeenten veranderen.

Kort samengevat:
Het TUA-advies is realistisch en eerlijk vanuit hun gereformeerde traditie (academische vorming is heilig), maar het wordt bekritiseerd als te behoudend, te elitair en te weinig flexibel tegenover echte roepingen en het praktische tekort aan voorgangers. Alternatieven via hbo-theologie (bijv. CHE Ede, Evangelisch College) of in vrijere kerken bieden vaak een kortere, toegankelijkere weg zonder dat de kwaliteit per se dramatisch lager is.

Ik moet bij dit soort zaken altijd denken aan de discipelen van onze Heer en Heiland Jezus Christus. Waren die hoog opgeleid? Stonden zij in menselijk opzicht in aanzien? U weet het antwoord. En deze discipelen, behalve Judas Iskariot, brachten het Woord onder de volkeren, gesterkte door de Heilige Geest!

Natuurlijk moet er toezicht zijn en een standaard om iemand toe te laten tot het ambt van dominee. Maar hoe hoog leggen wij de lat?! Leggen we die zó hoog dat er op den duur geen kandidaat meer te vinden is, laat staan nieuwe dominees?

Mijn tijd hier op aarde is - naar de mens gesproken - voor het grootste deel voorbij, de eindigheid knaagt aan mijn lichaam, maar ik zou het graag zien dat er een modus wordt gevonden waardoor meer jonge mannen die predikant willen worden, worden toegelaten, ook al hebben ze alleen MBO!

Je moet voor een theologie studie toch minimaal heel goed begrijpend kunnen lezen en teksten analyseren. En om Grieks, Latijn en/of Hebreeuws te leren heb je een talenknobbel nodig lijkt me.
De vragensteller zou kunnen starten met een cursus Nederlands en een andere taal op Havo niveau.