Hoofdpijn van orgel

Een rare vraag wellicht, maar wél één waar ik behoorlijk mee zit. Ik ben een man van in de 40 en ga al heel mijn leven naar de kerk. Ik heb het orgel in die kerk altijd als een storend element ervaren, maar ik kon het uitschakelen en me er overheen zetten. Inmiddels ben ik wat ouder (en is het steeds moeilijker om de autistische trekjes die ik toch wel heb te negeren) en het lukt me niet meer om het orgelspel te ‘onthoren’ (ik weet het, dat is geen woord, maar wel hoe ik het vroeger deed), waardoor ik na elke dienst met hoofdpijn thuiskom en ik steeds meer tegen de zondagen en de kerkdiensten op ga zien.

Zijn er kerken in onze gezindte waar het orgel een minder prominente rol krijgt toebedeeld (het liefst zou ik met een piano, een combo of eventueel a-capella zingen)? Het gaat me dus niet om het type lied, de snelheid en zelfs niet of het al dan niet ritmisch is, maar alleen om de rol die het ‘dreunende’ orgel hierin heeft... Ik woon in de buurt van Rotterdam, maar zou er met liefde 50 kilometer enkele reis voor rijden om hoofdpijnvrij mijn zondagen door te komen. Daarnaast vraag ik me af waarom de muziek in onze gezindte (qua instrumenten) zo eenzijdig is.

Beste vragensteller,

Dank je wel voor je eerlijke vraag. Het is geen ‘rare’ vraag. Integendeel, je vraag laat zien dat je de dienst aan God en de erediensten serieus neemt. Daarom raakt het je dat iets in de eredienst voor jou zo belastend is en daar wil je niet lichtvaardig overheen stappen. Je vraag wil ik in verschillende stappen beantwoorden. 

Het feit dat je moeite met de erediensten hebt, zegt niets negatiefs over je geestelijk leven. Het is nu eenmaal zo dat sommige mensen meer of minder gevoeliger zijn voor geluiden en/of prikkels. Wanneer je zelf al merkt dat je wat autistische trekken hebt, kan dit heel goed verklaren waarom bepaalde klanken -zoals het geluid van een orgel- anders bij jou binnenkomen. Jouw lichaam en zenuwstelsel reageren hier anders op. 

In de Bijbel staat nergens dat een bepaald instrument noodzakelijk is voor de eredienst. Het belangrijkste is niet het instrument, maar dat God lof wordt toegezongen met heel je hart. In het Oude Testament, bijvoorbeeld Psalm 150, komen we verschillende instrumenten tegen en deze Psalm laat vooral zien hoe rijk en veelzijdig de lofprijzing aan God kan zijn. In het Nieuwe Testament, Efeze 5, ligt de nadruk op het aanbidden van God met het hart. Het orgel is een ‘hulpmiddel’ en geen wezenlijk onderdeel van de aanbidding zelf.

Historisch gezien is in veel Nederlandse kerken het orgel centraal geworden, omdat onder andere het orgel de gemeentezang kan dragen in grote gebouwen en ook eeuwenlang beschikbaar was in kerkgebouwen (al mocht het orgel lange tijd in de eredienst de gemeentezang niet begeleiden). Het gaat denk ik té ver om een hele historische verhandeling te geven over het gebruik van het orgel in onze kerken, maar in veel reformatorische kerken in het orgel het instrument geworden om de gemeentezang te begeleiden. Dit komt door een historische en praktische ontwikkeling, maar heeft geen Bijbels fundament. 

Voor zover ik mij kan invoelen, kan ik begrijpen dat je verlangt naar een kerkdienst waar je zonder hoofdpijn en spanning kunt zitten. De zondag en de eredienst moeten niet iets zijn waar je tegenop ziet. Mag ik je een aantal pastorale handreikingen doen?

Bespreek je vraag ook eens met je eigen kerkenraad en/of predikant. Niet met de vraag om alles te veranderen, maar om te delen waar je tegenaan loop. Voel je niet schuldig wanneer je naar een (andere) gemeente zoekt waar je beter tot rust komt. Zeker als je doel is om het Woord beter te kunnen horen en de HEERE beter te willen dienen, is dat geen lichtvaardige motivatie. Het is belangrijk om wél het geestelijk doel voor ogen te houden. Hoewel het zeker belangrijk is, gaat het niet om het ideale muzikale klimaat, maar om samen God groot te maken, te luisteren naar Zijn Woord en samen te bidden en samen gemeente te zijn. 

Om gerichter mee te kunnen denken zou ik je twee vragen willen stellen: 
1: In welke kerkelijke richting of gezindte zit je nu? (Bijvoorbeeld: PKN, HHK, CGK of GG).
2: Is het vooral het volume of een bepaalde registratie/klank van het orgel waar je last van hebt? Met die informatie kan ik ook concreter meedenken over gemeenten in de regio Rotterdam.

Ten slotte: Jouw vraag raakt me, omdat je zegt dat je al je hele leven naar de kerk gaat en ondanks deze worsteling tóch blijft zoeken naar een manier om de HEERE te kunnen dienen. Dat laat iets zien van trouw. In 1 Samuël 16:7 lezen we dat de HEERE ook zulke verborgen strijd en/of worstelingen ziet. De mens ziet aan wat voor ogen is, maar de HEERE ziet het hart aan. Hij kent jouw verlangen om Hem te dienen. 

Met een hartelijke groet,
Ds. A. van Hees