Breken van het brood

Wat betekent Handelingen 2:24 en 27? In Handelingen 2:42 (en 20:7) wordt gesproken over het breken van het brood.  Hier wordt niet over wijn gesproken. Breken ze dan alleen brood? En dit doen ze thuis? Is dit vergelijkbaar met het Heilig Avondmaal of moet je dit anders zien? Dit gebeurt dan ook buiten de tempel, dus in de huizen?

Beste vriend of vriendin,

Begrijpelijk dat je je afvraagt: waarom wordt alleen het brood genoemd en niet de wijn? Om te beginnen: het ging in Handelingen 2 ongetwijfeld om het Heilig Avondmaal. Toen Lukas zijn boek Handelingen schreef, werden de woorden “het brood breken” al op het Heilig Avondmaal betrokken. Dat blijkt ook uit wat Paulus later in 1 Korinthe 11 schrijft. Daar gebruikt hij dezelfde woorden in zijn aanwijzingen voor het Heilig Avondmaal.

Dat de wijn er niet bij genoemd wordt, wil niet zeggen dat deze bij de Avondmaalsviering van de vroege christenen ontbrak. “Breken van het brood” is een samenvatting, zoals wij ook wel eens doen. Als wij bijvoorbeeld naar de kerk zijn geweest en daarna zeggen dat we een indringende preek hoorden, wil dat niet zeggen dat we in die dienst niet gezongen en gebeden hebben. Zo is de uitdrukking “het brood breken” een aanduiding geworden voor de volledige Avondmaalsviering.

Deze Avondmaalsviering vond plaats in zogenaamde ‘huisgemeenten’, dus bij iemand aan huis. Vaak werd de samenkomst voorafgegaan door een ‘gewone’ maaltijd. Rijke mensen zorgden voor het eten en nodigden arme mensen uit. Die rijke mensen hadden natuurlijk de meeste ruimte in hun woningen om mensen te ontvangen. Zo bracht men de liefde voor elkaar in praktijk. Diaconaal werk dus. Daarom is de collecte aan de Avondmaalstafel nog altijd bestemd voor een diaconaal doel.

De Avondmaalsviering vond niet plaats in de tempel. Dat zal wel niet zijn toegestaan. Dat wil niet zeggen dat men de tempel links liet liggen. De christenen van de vroege Kerk gingen ‘gewoon’ naar de tempel. Handelingen 3 begint meteen al met de vermelding dat Petrus en Johannes op het uur van het gebed naar de tempel op weg waren toen zij die verlamde man ontmoetten. Men scheidde zich dus niet af, maar bleef bij de dienst in de tempel betrokken.

Later, toen het aantal christenen groter en groter werd, kreeg men de beschikking over een kerkgebouw waar men het Heilig Avondmaal kon vieren. Dat leidde weer tot andere vormen.
Maar altijd weer stond het verzoenend werk van de Heere Jezus centraal. En ook nu, als we samenkomen rond ‘brood en beker’ staan we stil bij het grote wonder dat de Heiland Zijn leven gaf voor zondige mensen, die daardoor mogen weten van de enige troost in leven en sterven.

Ds. W. Arkeraats