Aanspreektitel dominee

In de Bijbel staan de namen van de discipelen en bijvoorbeeld de apostelen. Er staat enkel hun naam. Waarom noemen we een predikant dan dominee en bijvoorbeeld Johannes, Paulus enz. enkel bij hun voornaam?

Goeie vraag... De aanspreektitel dominee (ambtsnaam predikant) is al lang in gebruik, hoewel niet direct gebaseerd op één of meer bijbelteksten. Het woord is afgeleid van het woord “heer” (Latijn: dominus).  Zo zeggen we ds. Janssen, ds. Pietersen, ds. Klaassen. Als deze “heer” de gestalte van de dienstknecht blijft kennen en beoefenen, is er principieel gezien niet zo veel aan de hand.

Tja, waarom werd Paulus al niet dominee genoemd? Wel, deze naam of aanduiding was toen niet gangbaar. Ook de achternaam wordt niet genoemd; wel bijv. een locatieaanduiding “van Tarsen”. Ook Petrus, Jacobus, Johannes en de andere discipelen doen het zonder achternaam. Het zij zo. Niemand die er een probleem mee had of heeft.

Maar misschien is de vraag eigenlijk meer deze: Waarom kunnen we ook onze dominee vandaag niet gewoon bij z’n voornaam noemen? Dat is dan toch bijbels? Nu zijn er vandaag onder de heren dominees al velen die Jan-Piet-en-Klazen. Of dat nu zo’n vooruitgang is te noemen betwijfel ik. De gezagserosie is ook in het kerkelijke veld versneld met het noemen van de voornaam. Daarbij gaat het niet om het gezag van de dominee, maar om het gezag van het Woord! Omwille van het gezag van het Woord wil ik pleiten voor het vasthouden aan de achternaam. Ook in de pastorale ontmoeting is een zekere pastorale distantie juist nuttig. Of je het gelooft of niet: juist dan -dus bij de gratie van de pastorale distantie- vertellen de mensen de dingen die hen werkelijk bezig houden. Voorwaarde is dan uiteraard  wel een klimaat van vertrouwen en oprecht meeleven.

Wat mij betreft: laten we het nog even ouderwets houden zoals het was: de discipelen, apostelen en evangelisten noemen we bij de voornaam; de dominee blijft de dominee.

Kand. G. A. van Ginkel