Conflict zorgt voor avondmaalsmijding

Ik ben lid van een kleine gemeente (PKN). Altijd een fijne gemeente geweest. Helaas heeft er in het afgelopen jaar een conflict plaatsgevonden tussen een gezin en onze predikant. Het conflict had te maken met een gezinslid van de predikant. De predikant bleef loyaal aan zijn kind, terwijl ik weet dat het andere gezin in haar recht stond. Dit is steeds meer gaan escaleren tussen predikant en gezin. Er zijn van weerskanten lelijke dingen gezegd. Uiteindelijk is het nooit echt uitgepraat maar blijft dit doorsudderen. De predikant is te koppig om zijn excuses aan te bieden, waarmee de lucht al grotendeels geklaard zou zijn.

Ondanks het conflict blijft de predikant gewoon het avondmaal bedienen en dit terwijl hij zich niet wil verzoenen met het gezin. De kerkenraad lijkt alles maar onder het dikke vloerkleed te schuiven en hoopt op betere tijden. Ik heb hier grote moeite mee en ondervind hierdoor veel strijd rondom de avondmaalsvieringen. Al enige tijd heb ik hier hierom geen deel kunnen nemen aan het avondmaal. Wat moet ik doen?

Beste bezwaarde,

Er is een conflict in jullie gemeente. Uit de beschrijving die je geeft maak ik op dat dit conflict speelt tussen aan de ene kant de predikant en zijn kind en aan de andere kant een gezin in de gemeente. Logisch dat je het conflict niet inhoudelijk beschrijft, maar omdat ik de aard van het conflict niet ken, vind ik het lastig om een advies te geven. Het ene conflict is het andere niet. Is er bijvoorbeeld sprake van grensoverschrijdend gedrag? Dan zou ik meteen het advies geven om een vertrouwenspersoon in de arm te nemen. In ieder geval zou ik beginnen met de vraag "Wat moet ik doen?" aan de Heere te stellen. Dat is toch het belangrijkste? Als je wijze mensen in je omgeving hebt die de situatie beter kennen en beter kunnen inschatten dan ik van een afstandje kan. Dan zou ik hen ook om advies vragen.

Uit je vraagstelling hoor ik dat je niet heel veel vertrouwen hebt in je kerkenraad. Dus ik kan mij voorstellen dat je ook niet geneigd zult zijn naar een (wijk)ouderling te gaan? Het mooiste zou wel zijn als je daar terecht kunt. Maar mogelijk kan de vertrouwenspersoon in dit soort situaties een rol spelen. Het gaat hier om veiligheid in de gemeente. Iedereen moet zich kunnen uitspreken en gehoord worden. Vertrouwenspersonen zijn onafhankelijk van de kerkenraad, zijn opgeleid om voor allerlei situaties advies te geven en vertellen niets door. Iedere gemeente is verplicht om vertrouwenspersonen te hebben. Als jouw gemeente dat nog niet heeft dan zou ik de kerkenraad daar zeker op aanspreken, want dan blijft zij ernstig in gebreke. Mogelijk heb je ook andere wijze gemeenteleden die je hierin advies kunnen geven?

Het gaat denk ik wel erg ver, maar als je echt ten einde raad bent kun je zelfs naar een predikant van een naburige gemeente of ook contact opnemen met de classispredikant of de voorzitter van het classicaal college voor de visitatie. (Je mag mij ook bellen of mailen, hoewel ik mij afvraag of ik je na mijn antwoord nog veel verder kan helpen.) Laat ik, zonder de oorzaak van het conflict te kennen, voorzichtig proberen toch nog net iets meer te zeggen.
 

"Zelfs als de predikant in zijn recht staat en dus geen excuses schuldig is, dan lijkt het me toch niet goed dat het Avondmaal ‘gewoon’ bediend wordt"

Je geeft aan dat het conflict niet is uitgepraat en blijft doorsudderen. Dat is ernstig. Zelfs als wat jij schrijf niet klopt, als de predikant in zijn recht staat en dus geen excuses schuldig is, dan lijkt het me toch niet goed dat het Avondmaal ‘gewoon’ bediend wordt. Want in ieder geval moet dit conflict de wereld uit! De vraag is wel of jij daar iets mee moet behalve er voor bidden omdat je ervan weet.

Wat ik mij afvraag is: In hoeverre gaan de mensen uit het bewuste gezin aan het Avondmaal? Hebben zij dezelfde moeite als jij ? Als mensen uit het bewuste gezin dan toch aan het Avondmaal gaan, tillen zij dan minder zwaar aan het conflict dan jij? Wat zegt dat? Als zij niet aangaan en als ook andere mensen zoals jij, al langere tijd afblijven van het Avondmaal, laten we zeggen: langer dan een jaar, langer van vier Avondmaalsvieringen, valt het dan niet op in een kleinere gemeente? Heeft de kerkenraad daar helemaal geen aandacht voor?

Je geeft aan dat je weet dat het gezin in haar recht staat en dat de predikant te koppig is om zijn excuses aan te bieden. Hoe weet je dat? Hoe weet je dat er van weerskanten lelijke dingen gezegd zijn? Als dit inderdaad zo is, dan moet er in ieder geval van beide kanten excuses aangeboden worden, lijkt mij. Heb je deze informatie alleen van het gezin of ook uit andere bronnen? Heb je de predikant en/of zijn kind er ook over gesproken?

Mijn ervaring in conflicten is dat je een grote kans hebt dat de ene partij een behoorlijk andere beleving en verhaal kan hebben dan de andere partij. Dit vinden we ook in de Bijbel. Lees Spreuken 18:17 (met de kanttekening) maar eens. Het eerste verhaal dat je hoort overtuigt je gemakkelijk, maar als je de andere partij hoort dan kan het toch wat ingewikkelder zijn dan je in eerste instantie dacht. Wijsheid is dus om voorzichtig te zijn met snelle oordelen in het horen van beide kanten.

Uiteraard kan het zijn dat je het allemaal al goed onderzocht hebt en dat je helemaal gelijk hebt in je beoordeling. Het kan best zijn dat de predikant fout zit en nog koppig is op de koop toe. Helaas zijn predikanten ook zondaars. Dat weet ik in ieder geval van één predikant behoorlijk zeker. Maar deze waarschuwing wil ik je toch wel geven.

Als de informatie die jij geeft slechts van één kant komt, dan vraag ik me wel af wat er aan de hand is. Is het bewuste gezin de kerkelijke weg gegaan? Het lijkt erop dat ze eerst zelf een gesprek hebben gehad met de predikant en om excuses heeft gevraagd, maar dat dit gesprek op niets uit liep. En toen? Zijn ze naar de vertrouwenspersoon gegaan? Wat heeft die geadviseerd? Hebben ze hun wijkouderling erbij betrokken? Loste dat niets op? Hebben ze het conflict officieel aan de kerkenraad voorgelegd? Hoe heeft de kerkenraad gereageerd?

Je geeft aan dat de kerkenraad dit conflict onder het vloerkleed lijkt te willen schuiven. Welke aanwijzingen heb je ervoor dat de kerkenraad dit lijkt te willen doen? Is de kerkenraad wel officieel betrokken? Kwam er wel of niet een officiële reactie? Is er ooit, hetzij door de predikant of vanuit de kerkenraad, in het openbaar iets over gezegd of geschreven? Is er al eens professionele mediation ingezet? Als al deze wegen ook dood liepen, heeft het gezin toen contact gezocht met de classispredikant? Hebben ze contact gehad met het regionaal college voor de visitatie? Wat was het resultaat daarvan?

Als ze deze weg nog niet bewandeld hebben, maar ze bespreken het conflict wel met andere gemeenteleden, wat is er dan aan de hand? Zoeken ze medestanders en dat zonder de officiële weg te gaan?

In dat geval moet je dit doen: het betreffende gezin wijzen op de vertrouwenspersoon, op de wijkouderling, op de kerkenraad, op de classispredikant en op het regionaal college voor de visitatie. En hen aansporen om er alles aan te doen dit conflict op te lossen. Probeer in dat geval weg te blijven uit de beoordeling van het conflict wie er op welk punt schuld heeft en wie niet. Dat lijkt mij niet jouw verantwoordelijkheid toch? Laat dat over aan de mensen die daar wel een verantwoordelijkheid in hebben.
 

"Ik weet niet of je wel eens een hond bij de oren gegrepen hebt, maar dat is een erg slecht idee"

Ik zou in ieder geval erg voorzichtig zijn om me in een conflict te mengen dat mij niet aangaat. In Spreuken 26:17 lezen we dat iemand die zich mengt in onenigheid die hem niet aangaat is als iemand die een hond bij zijn oren grijpt. Ik weet niet of je wel eens een hond bij de oren gegrepen hebt, maar dat is een erg slecht idee.

Dan nog kan ik me voorstellen dat je -omdat je weet dat er een conflict speelt- het lastig vind om aan het Avondmaal te gaan. Dan kan ik mij wel voorstellen dat je toch niet aan kunt gaan. Bespreek dat dan wel met je wijkouderling zou ik zeggen, dan weet hij in ieder geval waarom je niet aan het Avondmaal komt.

Een belangrijke vraag aan jou is dus: Weet je echt honderd procent zeker dat het waar is wat je schrijft? Heb je informatie van meer dan één kant? Heb je het alleen van het gezin of mensen rondom het gezin of heb je ook het verhaal van de predikant en zijn kind gehoord? Weet je hoe zij menen dat de vork in de steel zit?

Nicodemus zegt in Johannes 7:51 niet voor niet: “Oordeelt ook onze wet de mens, tenzij dat ze eerst van hem gehoord heeft en verstaat wat hij doet?” De Statenvertaling is hier mooier dan de HSV omdat het gaat om het verstaan wat de persoon doet, dus het peilen van de motieven.

Let op, nogmaals: ik zeg dus niet dat je hier onderzoek naar moet gaan doen! Integendeel! Als je het verhaal maar van één kant kent: geef het gezin advies de kerkelijk weg te gaan en geef het verder biddend in handen van de Heere. Vraag Hem het op te lossen. De Heere roept jou dan niet om dat te doen!

Maar stel dat je beide kanten gehoord hebt, niet alleen het gezin, maar ook de predikant en kind. En je hebt hen echt serieus proberen te nemen, maar stel predikant en kind hebben een bar slecht verhaal en je wordt door wat ze zeggen alleen maar meer overtuigd dat het gezin echt in haar recht staat en dat de predikant koppig is, dan lijkt het me zaak dat je dit opnieuw bij de Heere brengt en het toch opnieuw bespreekbaar probeert te maken. Misschien moet je dan toch eerst (nog eens) met een vertrouwenspersoon en/of je wijkouderling of een andere ouderling contact zoeken om het te bespreken.

Maar stel dat je op basis van informatie van twee kanten echt een zwaarwegend bezwaar houdt tegen je predikant, dan moet je de predikant zelf er op aanspreken. Dan moet je, opnieuw na gebed, het gesprek met hem aan. Je kunt dan eenvoudig terugkomen op het slechte verhaal dat hij je vertelde en aangeven waarom het jou niet overtuigt en hem met alle liefde en in alle nederigheid vragen of de weg van de Heere in dit geval toch niet is om excuses aan te bieden. Dat lijkt me eerlijk.

Als jij hem, na hem gehoord te hebben, werkelijk iets kwalijk blijft nemen, is het dan eerlijk om dat niet tegen hem te zeggen? Is het in dat geval liefde om iemand niet aan te spreken? Als je met iemand in gesprek gaat, laat de liefde dan je drijfveer zijn! Als iemand een probleem met mij heeft dan hoop ik echt dat mensen naar mij toe komen. Als het goed is staat een predikant daar open voor. 

Stel dat je dan nog steeds op koppigheid stoot, dan wordt het zaak om dit verder met je wijkouderling te bespreken. Stel dat het echt zo is dat de wijkouderling alle terechte bezwaren tegen de predikant van tafel veegt, dan wordt het tijd om nog meer te bidden en om biddend een brief aan de kerkenraad te schrijven. Maar dit pas nadat alle herhaalde pogingen om te spreken met predikant en ouderlingen onbevredigend zijn afgelopen. (Zet ook in je brief waarom je dit zo ervaart.)

"De colleges voor de visitatie zijn al overbelast en conflicten komen tot onze schande juist aan onze kant van de kerk veel voor!"

Als je op die brief aan de kerkenraad geen antwoord krijgt of als ze echt alles onder het vloerkleed vegen dan wordt het tijd dat je contact opneemt met de classispredikant en/of de voorzitter van het classicaal college voor de visitatie. Dat is de eerste route, als dat allemaal niets oplevert, is er nog de route via het college voor het opzicht. (Wat de reactie van de kerkenraad betreft, is er soms ook nog die van het college voor bezwaren en geschillen. In het geval een kerkenraad jouw klacht niet in behandeling neemt, structureel nalaat te reageren of geen besluit neemt, is er mogelijk sprake van verzuim. Voorwaarde is dan wel dat je een schriftelijke klacht hebt ingediend, een concreet verzoek tot behandeling en een verzoek om een besluit. Maar een kerkenraad kan zeggen: de klacht tegen deze predikant valt onder opzicht en dan heeft ze een grond om een besluit te weigeren.)

Van harte hoop ik dat de boven plaatselijke colleges niet weer extra werk erbij krijgen en dat jullie er in de gemeente zelf uitkomen. De colleges voor de visitatie zijn al overbelast en als ik het goed begrijp van visitatoren dan komen conflicten tot onze schande juist aan onze kant van de kerk veel voor! Wat erg!

Wat doen we elkaar veel verdriet aan, maar wat doen we vooral de Heere verdriet en oneer aan! Laten we de Heere toch bidden dat het weer mag gaan gelden dat de wereld en ook de minder orthodoxe kant van de kerk zegt: “Zie hoe lief ze elkaar hebben!”

Hartelijke groet en zegen,
Ds. J. A. J. Pater