Gebedsonderwerpen in kerkdienst

Kunt u mij iets vertellen over de gebedsonderwerpen in het ‘grote gebed’ tijdens de diensten op zondagochtend en -avond? Zelf ben ik afkomstig uit de Gereformeerde Gemeenten in Nederland; later met mijn vrouw in de Gereformeerde Gemeenten (rechterflank).  Ik ben gewend dat ‘s morgens met name gebeden wordt voor de zieken en ‘s avonds voor het onderwijs, de overheid en Israël. Klopt dit over het algemeen, of mis ik nog belangrijke onderwerpen? Zijn dit gewoon mondelinge tradities, of kan ik deze gebruiken ook nog ergens nalezen?

Naar aanleiding van het bovenstaande heb ik nog een tweede vraag. Onze gemeente is momenteel vacant. Het valt me op dat van de bezoekende predikanten sommigen nadrukkelijk bidden om de “vrede voor Jeruzalem”, andere komen niet verder dan “beminden om der vaderen wil” en/of het “wegnemen van het deksel voor hun aangezicht.” Bij anderen komen Israël of het Joodse volk geheel niet aan bod. Vooral dit laatste doet me verdriet. Zou het kunnen zijn dat er predikanten zijn die weinig liefde ervaren voor Israël cq het volk der Joden? Zou dit iets te maken kunnen hebben met vervangingstheologie of wellicht de (negatieve) manier waarop Israël de afgelopen jaren in het nieuws komt?

Beste vragensteller, je wijst inderdaad op een vaste gewoonte die te vinden is in veel gemeenten in de zogenaamde rechterflank van de gereformeerde gezindte. Men spreekt daar dikwijls over het ‘grote gebed’ en het dankgebed na de preek, dat veel korter is. Er zijn overigens heel wat (hervormde) gemeenten waar vóór de te houden preek vooral om een zegen gebeden wordt over de dienst en voor alles wat met de uitbreiding van Gods Koninkrijk te maken heeft. Na afloop van de preek en het zingen van de ‘antwoordpsalm’ wordt er gebeden voor de bijzondere noden in de gemeente, zoals de voorbede voor zieken en mensen in rouw of in grote zorg. 

Je vraag gaat echter over de verdeling van de onderwerpen in de morgen- en middag of avonddienst. In het algemeen klopt die verdeling van aandachtspunten in het gebed. Hoe dat concreet wordt ingevuld is voorbehouden aan degene die de dienst leidt. Je zult begrijpen dat daarvoor geen vaste regel kan worden geformuleerd. En sommige onderwerpen kunnen zowel in de morgendienst als in de middagdienst de aandacht krijgen, zoals het gebed voor zending en evangelisatie. Wereldwijd zijn er overigens veel gemeenten die maar eenmaal een samenkomst (kunnen) hebben. Die hebben zo’n traditionele verdeling uiteraard niet.

Het gebed voor Israël, dat wil zeggen voor alle Joden wereldwijd (!), mag ook niet ontbreken. Het is goed dat we Paulus daarin navolgen. Hij schrijft dat de oprechte wens van zijn hart en zijn gebed tot God voor Israël gericht is op hun zaligheid, zie Romeinen 10:1. Welke uitdrukkingen predikanten gebruiken, je noemt er drie, is dan niet zo van belang.  Je noemt twee redenen waarom predikanten niet de behoefte zouden kunnen hebben om de geestelijke nood van Israël en de beloften die voor dit volk in de Bijbel staan voor Gods Aangezicht te brengen. Van een negatieve beïnvloeding door de pers op onze predikanten zal er mijns inziens nauwelijks sprake zijn.

De andere oorzaak lijkt me niet ondenkbeeldig. De vervangingstheologie leert dat de kerk in de plaats van Israël gekomen is en dat dus Gods verbond met Abraham nu alleen op de kerk betrekking heeft. Het Joodse volk wordt dan beschouwd als een volk zoals andere volken. 

M. H. Eckhardt