Konkordie van Leuenberg brug te ver

Vraag aan ds. Van Vlastuin. Het is absoluut niet de bedoeling u ter verantwoording te roepen of iets dergelijks. Ik ben alleen maar benieuwd naar uw zienswijze op het volgende. In het gesprek in de ND-podcast “Dick en Daniel geloven het wel” van 17 mei 2024 (zie onder), geeft u aan dat de Konkordie van Leuenberg (1973) voor u een brug te ver was in het belijden van de PKN. Mocht deze niet zijn toegevoegd, dan had u misschien nog wel meegegaan met de PKN. Echter kom ik op internet tegen dat de NHK de Konkordie ook al had ondertekend. Waarom kon u er voor 2004 dan wel mee leven, maar na 2004 niet meer? Of zie ik iets niet goed/over het hoofd?

Beste vragensteller, 

Dank voor je vraag en goed om over de geschiedenis van de kerk in Nederland te blijven nadenken. In die zin vind ik het fijn dat je mij deze vraag stelt. Dat getuigt immers van je oprechte belangstelling om een ander te begrijpen. Deze grondhouding zou ik van heler harte willen aanbevelen, bij mijzelf en bij anderen. Zo vaak denken wij dat we precies begrijpen hoe de ander denkt en we hebben ons oordeel al snel klaar. Broederlijke liefde betekent echter dat we blijven luisteren naar elkaar. 

Inderdaad is de Konkordie van Leuenberg destijds in de synode van de Nederlandse Hervormde Kerk geaccepteerd als kader om met Luthersen in gesprek te zijn. Daarmee had dit stuk echter nog geen confessionele status in de kerk. Het maakte geen deel uit van de identiteit van de kerk. Hervormd-gereformeerden hebben zich altijd op de officiële belijdenis van de kerk beroepen om een plaats in deze kerk in te nemen. Toen zich vanaf 1834 de Afscheiding voltrok in ons land, was er een deel dat bleef in de oude en vervallen kerk van de Reformatie in ons land. Men bleef niet omdat de kerk gezond was, maar men bleef omdat de leugen nog steeds geen gelijke rechten had als de waarheid. De officiële (gereformeerde) belijdenis van de kerk was nooit terzijde geschoven. 

Zo bleef men ook in de tijd van de Doleantie in de oude Nederlandse Hervormde Kerk. In 2004 veranderde de confessionele identiteit van de kerk. Voorheen kon je zeggen dat de Nederlandse Hervormde Kerk een gereformeerde kerk was, maar dat kun je van de PKN niet meer zeggen. Een belangrijke wissel die was omgegaan, was de aanvaarding van de Leuenberger Konkordie in het grondleggende artikel van de kerk. Deze Konkordie ging deel uitmaken van de confessionele identiteit van de kerk. 

Je kunt nog een stapje verder gaan. In artikel 1.5 staat: “De kerk erkent met de Konkordie van Leuenberg dat de lutherse en de gereformeerde tradities door een gemeenschappelijk verstaan van het Evangelie bijeenkomen.” Je kunt dit minimaal uitleggen alsof de Konkordie alleen illustreert en constateert dat gereformeerde en lutherse tradities samenkomen. Ik denk dat de officiële kerkordelijke uitleg is dat de Leuenberger de leesbril is om de beide tradities bij elkaar te brengen.
 
Dat maakte het voor mij en vele anderen onmogelijk om hier 'amen' op te zeggen. Dit is niet de inhoud van mijn geloof, zoals ik wel volmondig ja en amen kan zeggen op de Drie Formulieren van Eenheid. Zo wens ik de Bijbel te verstaan en niet anders. Dus dat leidde tot een gewetensconflict. Hoewel het mij veel aanvechting heeft gegeven, heb ik voor Gods aangezicht gemeend dat ik geen “ja” op kon en mocht zeggen op de nieuwe geloofsidentiteit van de PKN.

Onderwijl is het vreselijk dat dit aan de oude Nederlandse Hervormde Kerk is opgedrongen en dat broeders een andere afweging hebben gemaakt. Onderling was er geen of nauwelijks theologisch verschil, soms stond men ook in de kerkleer slechts een halve centimeter van elkaar af, maar het synodebesluit in de Jacobikerk te Utrecht op 12 december 2003 brak de oude vaderlandse kerk.
 

"Ik heb alle respect voor broeders die de PKN anders beleefden dan ik en die gewetensvol meegegaan zijn in de nieuwe kerk"

Ik heb helemaal geen reden om te schelden of verwijten te maken. Bij degenen die op de puinhopen van de Nederlandse Hervormde Kerk achterbleven is ook genoeg mis. Ik heb alle respect voor broeders die de PKN anders beleefden dan ik en die gewetensvol meegegaan zijn in de nieuwe kerk. Aan het Hersteld Hervormd Seminarium studeren studenten die in de PKN willen dienen. Het zijn vaak heel integere, orthodoxe en geestelijke studenten. Ik hoop dat zij in de PKN tot rijke zegen mogen zijn en dat er een reformatie of reveil zal plaatshebben onder hun bediening.

Zo zie ik ook uit naar een herleving in de Hersteld Hervormde Kerk. En ik verlang dat er een eenheid zal zijn met alle brokstukken van de oude kerk van Nederland in ons land: al de denominaties met de Drie Formulieren van Eenheid behoren bij elkaar. Zo bid ik: “Uw koninkrijk koom toch, o Heer'”  

Ds. W. van Vlastuin