Vervulling profetie Jeremia

In Mattheüs 27:9 staat dat vervuld werd wat de profeet Jeremia gesproken heeft. Deze profetie staat echter niet in Jeremia, maar in Zacharia. De kanttekeningen geven wel wat verklaringen, maar deze bevredigen mij niet echt. Is er ook een aannemelijker oplossing?

Het is niet eenvoudig om een eenvoudig en aannemelijk antwoord op jouw vraag te geven. De kanttekeningen van de Statenvertaling geven twee mogelijkheden van het feit dat Mattheus een citaat van Jeremia aanhaalt, terwijl dat Zacharia 11:13 is. Naast de mogelijkheden die de kanttekeningen geven, zijn er meerdere opvattingen over de oorsprong van het citaat in Mattheus 27:9-10 naar voren gebracht. Bijvoorbeeld de zogenaamde 'combinatieverklaring', de 'midrasj-pesjer verklaring' en de opvatting dat Mattheus zich in de naam van de profeet heeft vergist.

Het is ondoenlijk om al deze opvattingen weer te geven. Ik wil je wel wijzen op een boek waarin nauwgezet alle mogelijkheden worden uiteengezet. Een zeker ds. J. W. Smit heeft jaren geleden twee studieboeken uitgegeven waarin hij alle vervullingsuitspraken van Mattheus -en dat zijn er velen- heeft uitgelegd. De titels van deze boeken zijn: “Opdat vervuld zou worden”, deel 1 en “Opdat vervuld zou worden”, deel 2. In het 2e deel, hoofdstuk VI, gaat hij uitvoerig op de verklaring van het “Jeremia-citaat” in. Zijn eindconclusie stemt overeen met de eerste mogelijkheid die de kanttekeningen geven, namelijk de de naam Jeremia in het citaat van Mattheus berust op een foutieve afschrijving, hoewel -zo geeft ds. Smit toe- dat moeilijk te bewijzen is.

Ik denk dat deze conclusie de beste is die te geven is. Helaas hebben we de oorspronkelijke handschriften van de Bijbel niet meer. Dat betekent niet dat de Schriften niet volstrekt betrouwbaar zijn. Maar door het herhaaldelijk overschrijven van de Bijbel blijkt hier en daar wel eens een verschrijving te zijn ingeslopen, zoals ook de kanttekenaren eerlijk hebben toegegeven bij Mattheus 27:9.

Ik weet niet of de studies van ds. J. W. Smit nog te krijgen zijn. Ze zijn resp. in 1975 en 1977 uitgegeven door De Vuurbaak in Groningen. Misschien zou je aan je predikant kunnen vragen of hij wellicht deel 2 bezit en of je dat boek zou kunnen lenen om je wat te verdiepen in de uitleg van citaat dat door Mattheus in hoofdstuk 27:9 wordt aangehaald.

Ds. G. van de Groep