Onderzoeker pleit voor eerherstel ds. Kok: Het gaat om de kern van het Evangelie
| Geen reacties | 19-06-2026| 11:28
'De kwestie rond de schorsing van ds. R. Kok raakt aan de kern van het Evangelie: de prediking van Gods genade aan zondaren, met bevel van geloof en bekering.” Dat stelt onderzoeker Evert de Jong, die oproept tot eerherstel voor de in 1950 geschorste predikant van de Gereformeerde Gemeenten. Zijn bevindingen beschrijft hij in de recent verschenen uitgave De ‘Zaak’ in het licht gesteld - deel 3 (april 2026).
Ds. Reinier Kok (1890-1982) raakte in de jaren veertig en vijftig verwikkeld in een diep kerkelijk conflict over de prediking van het Evangelie en het aanbod van Gods genade. Volgens De Jong is de inhoudelijke beoordeling van die schorsing nooit afgerond, waardoor de kwestie tot op de dag van vandaag doorwerkt binnen de Gereformeerde Gemeenten.
Volgens De Jong draaide het conflict om de vraag of Gods beloften vrij aan alle hoorders van het Evangelie mogen worden verkondigd. Kok verdedigde volgens hem het klassieke gereformeerde standpunt dat iedere hoorder wordt geroepen tot geloof en bekering. Kok verzette zich tegen de gedachte dat alleen bekeerden of uitverkorenen gebruik zouden mogen maken van de beloften van het Evangelie. 'De belofte des Evangelies moet gepredikt worden met bevel van geloof en bekering', schreef hij. Volgens De Jong staat juist deze overtuiging centraal in de zaak-Kok. De onderzoeker stelt dat Kok ten onrechte als remonstrants is bestempeld. Volgens hem hield de predikant juist vast aan Gods soevereine genade en week hij niet af van Schrift en belijdenis.
Een belangrijk onderdeel van De Jongs onderzoek is een teruggevonden exemplaar van 'Nieuwsblad De Vallei' uit 1945. In een latere studie werd een passage uit deze krant gebruikt als bewijs dat Kok remonstrantse opvattingen zou hebben gehad. Volgens De Jong blijkt uit de oorspronkelijke publicatie echter dat het ging om een oproep tot barmhartigheid voor oorlogsslachtoffers, gecombineerd met een ernstige geestelijke oproep tot bekering en kerkelijke trouw. Volgens De Jong houdt de beschuldiging van remonstrantisme daarom geen stand en zou rectificatie op zijn plaats zijn.
Hoewel binnen de Gereformeerde Gemeenten in het verleden fouten rond de behandeling van de kwestie-Kok zijn erkend, ontbreekt volgens De Jong nog altijd het belangrijkste: een inhoudelijke beoordeling van Koks leer en prediking. Hij wijst erop dat er in 75 jaar nooit een officieel inhoudelijk onderzoek door de Generale Synode is ingesteld naar de schorsing van Kok. De Jong verwijst daarbij onder meer naar ds. A. Vergunst en ds. C. Harinck, die volgens hem wezen op het belang van een ruim en Schriftuurlijk aanbod van genade.
Volgens De Jong vormt de kwestie-Kok nog altijd een struikelblok voor verdere toenadering tussen de Gereformeerde Gemeenten en de Gereformeerde Gemeenten in Nederland. Zolang de zaak niet eerlijk wordt onderzocht, kan er volgens hem geen gezonde eenheid ontstaan. Zijn oproep luidt: onderzoek de zaak inhoudelijk, erken eventuele fouten en kom tot verzoening. 'Hereniging kan alleen in de weg van waarheid, schuldbelijdenis en verzoening', stelt hij.
Voor De Jong gaat het uiteindelijk niet om een historische discussie, maar om een actuele vraag: wordt het Evangelie vandaag nog vrij en ruim verkondigd aan zondaren? Volgens hem kan echte verzoening alleen ontstaan wanneer ook de inhoud van het oude conflict eerlijk onder ogen wordt gezien.
