Kritisch geluid over gospelmuziek

Stefan Langstraat / 29 reacties

09-05-2016, 12:14

“Wanneer je een paar jaar geleden een christelijke boekhandel binnenliep, dan vond je daar op de toonbank een nieuwe cd van een mannenkoor of orgelmuziek met een panfluit erbij. Wanneer je nu diezelfde boekhandel binnenwandelt dan vind je daar de nieuwste cd van Trinity en een rek vol zgn. gospelmuziek, Sela, Joke Buis en the Psalm project”, valt Stefan Langstraat uit Ede op. “Liederen met een christelijke/bijbelse tekst en muziek die al jaren gangbaar is binnen de seculiere wereld.

Een kritisch geluid over deze ontwikkelingen hoor je nauwelijks”, schrijft hij in een reactie aan Jij daar die onlangs een nieuwe serie poplezingen startte. “Avonden worden er belegd om onze jonge mensen te waarschuwen tegen de verleidingen van de popmuziek. Wat echter helaas buiten schot blijft is de vraag of de boodschap van muziek uitsluitend bestaat uit de tekst van een lied of dat het instrumentale ook een boodschap van goed of kwaad kan verspreiden.”

Hieronder wat kritische punten die Stefan plaatst bij veel gospelmuziek. Uit een eerder gehouden onderzoek bleek dat jullie massaal gospelmuziek luisteren. Heeft hij een punt? Waar kun je je niet in vinden? We zijn benieuwd naar jullie reactie.

"Voor veel christenen cq. kerkelijk meelevenden is gospelmuziek het alternatief voor wereldlijke popmuziek en is het argument hiervoor vaak dat het in de Bijbel niet verboden wordt of dat er bijvoorbeeld ook over God loven met trommels in de Bijbel wordt gesproken. Deze punten zijn op zich waar, het is echter wel jammer dat men vaak het schijnbaar niet verboden worden van iets in de Bijbel als uitgangspunt neemt om bepaalde zaken te legitimeren en zich niet of nauwelijks verdiept in hoe God muziek eigenlijk bedoelt heeft.

Het is m’n bedoeling beknopt iets uit te werken als kritisch punt bij veel zgn. gospelmuziek. Allereerst een paar teksten uit Gods Woord:

1 Samuël 18:
6 Het geschiedde nu toen zij kwamen en David wederkeerde van het slaan der Filistijnen, dat de vrouwen uitgingen uit al de steden van Israël met gezang en reien, den koning Saul tegemoet, met trommels, met vreugde en met muziekinstrumenten.
7 En de vrouwen spelende, antwoordden elkander en zeiden: Saul heeft zijn duizenden verslagen, maar David zijn tienduizenden.

Daniël 3:
4 En een heraut riep met kracht: Men zegt u aan, gij volken, gij natiën en tongen,
5 Ten tijde als gij horen zult het geluid des hoorns, der pijp, der citer, der vedel, der psalters, des akkoordgezangs en allerlei soorten van muziek, zo zult gijlieden nedervallen en aanbidden het gouden beeld hetwelk de koning Nebukadnézar heeft opgericht.
6 En wie niet nedervalt en aanbidt, die zal te dierzelver ure in het midden van den oven des brandenden vuurs geworpen worden.

De eerste tekst spreekt van blijdschap. Nadat David en z’n mannen de Filistijnen hadden verslagen werd er overwinningsmuziek ten gehore gebracht en gedanst (reien=dansen) De tweede tekst spreekt van allerlei muziek dat werd gespeeld ten teken dat men moest buigen voor het beeld van Nebukadnézar.

De omstandigheden bepaalden hier of de muziek goed was of niet, het zegt nog weinig over de muziek zelf.

­ 1 Samuël 16:23 En het geschiedde als de geest Gods over Saul was, zo nam David de harp en hij speelde met zijn hand; dat was voor Saul een verademing, en het werd beter met hem en de boze geest week van hem.

De boze geest die God Saul gaf week als David op de harp speelde, het was een verademing voor Saul. Hoe mooi zal dat hebben geklonken?

Amos 5:23 Doe het getier uwer liederen van Mij weg; ook mag Ik uwer luiten spel niet horen.

Jesaja 29:13 Want de Heere heeft gezegd: Daarom dat dit volk t ot Mij nadert met zijn mond en zij Mij met hun lippen eren, doch hun hart verre van Mij doen; en hun vreze, waarmede zij Mij vrezen, mensengeboden zijn, die hun geleerd zijn.

In beide teksten is sprake van een uitwendig eerbetoon aan God, maar de inwendige mens week van God af. Hoe zit dat bij ons als wij muziek maken, luisteren, zingen of bidden?

Nu iets over gospelmuziek zelf. Ten eerste polyritme. Dit is het toepassen van meerdere ritmes tegelijk in één muziekstuk. Ter illustratie:

Het muziekstuk begint met een ritme die totaal vreemd is aan het ritme van het lied, waardoor je tijdens het zingen het ritme hebt van de drum en het ritme van de melodie. Dit geeft het lied een onrustig en opzwepend karakter.

Onrustig en opzwepend, niet overtuigd? Wat denkt u, passen twee door elkaar heenlopende ritmes bij God?

Overigens, elk muziekstuk heeft een ritme en het is totaal niet verkeerd als een trommel of drumstel het ritme van het muziekstuk ten gehore brengt, polyritme brengt echter chaos.

Ten tweede, charismatisch denken. De charismatische beweging is een ontwikkeling waarin de nadruk kwam te liggen op het persoonlijk geloof en de persoonlijke beleving van Gods Geest en Zijn gaven in ons. Een overaccentuering van deze dingen brengt vaak een geloofsleven met zich mee vol van liefde, zachtmoedigheid en emotie, vaak meer vertrouwend op de leiding van de ‘Geest’ dan op wat Gods Woord ons voorhoudt. Dit vertaalt zich ook in de muziek. Uitspraken als ‘je kunt God met allerlei soorten muziek aanbidden, zoek wat bij je past’ passen goed in dit denkschema. Muziek vult de kerk, we zingen en herhalen de woorden Jezus, Hij is Heer, sommigen doen hun handjes omhoog. We beginnen bijna te huilen. Het is de emotie in de muziek die ons raakt. En dan de gedachte of beleving in zo’n dienst of sing­in. Wow, we ervaren God, de Heilige Geest heel dichtbij. Pas op, die geest kan een misleidende engel des lichts zijn. Een voorbeeld: Vooral bij het refrein hoort u het emotiezingen ‘Jezus Hij is Heer’: 

Een combinatie van de twee misleidende geesten polyritme en charismatische emotie hoort u bij bijvoorbeeld een band als Hillsong, mateloos populair bij christelijke jongeren.

Een element wat ik nog noemen wil als derde, is uiterlijk vertoon. In 1 Petrus 4 lezen we iets wat gaat over wat er nou zo mooi is aan een vrouw. Ik zou dit graag als metafoor willen gebruiken voor de wijze waarop men muziek maakt. 1 Petrus 4:

3 Welker versiersel zij, niet hetgeen uiterlijk is, bestaande in het vlechten des haars, en omhangen van goud, of van klederen aan te trekken,
4 Maar de verborgen mens des harten, in het onverderfelijk versiersel van een zachtmoedigen en stillen geest, die kostelijk is voor God.

Waarom al die flitsende lichten, waarom dat showelement? Een voorbeeld:

Nu de vraag eens andersom: Past deze muziek en de uiterlijkheden die hierbij horen bij het karakter van God en waarom?

De Japanse wetenschapper Masaru Emoto heeft onderzoek gedaan naar de effecten van taal en muziek op water, hieruit blijkt dat bijvoorbeeld hardrock muziek ongeordende kristallen geeft en Mozart mooie gerangschikte moleculen.
Ook blijkt uit diverse onderzoeken dat polyritmische, opzwepende, rock of andere heftige muziek agressieve gevoelens in ons naar boven halen, de neiging ontstaat om ons onderlichaam te gaan bewegen of allerlei seksuele gedachten die ons kunnen vervullen. Nog meer goede redenen om zulke muziek te mijden. En de vraag: Past (veel) gospelmuziek bij God of lijkt het meer tot de strategie van de duivel te behoren?

Tenslotte:

1 Petrus 5:8 Zijt nuchter en waakt; want uw tegenpartij, de duivel, gaat om als een briesende leeuw, zoekende wien hij zou mogen verslinden;

2 Korinthe 11:14 En het is geen wonder; want de satan zelf verandert zich in een engel des lichts.

1 Johannes 4:1 Geliefden, gelooft niet een iegelijken geest, maar beproeft de geesten of zij uit God zijn; want vele valse profeten zijn uitgegaan in de wereld.

21 Beproeft alle dingen; behoudt het goede."
 

Met vriendelijke groet en Gods zegen, Stefan Langstraat uit Ede 

 

 

 

Stefan Langstraat op 09-05-2016, 12:14
29 reacties
tiswat
09-05-2016 / 13:26
Gelukkig is er heel veel gospel muziek tot Gods eer.
Helaas weten we in onze achterban dat als er een lied begeleid wordt door drum, gitaar, keyboard enz. het voor veel mensen werelds is. Alleen omdat het anders is dan we gewend zijn.
En gitaar kan voor de een bijna goddeloos zijn en voor een ander tot Gods eer.
We vergeten koning David die heel veel muzikanten had.
Alle muziekinstrumenten uit Psalm 149 en 150.
Wel eens naar gekeken welke dat waren?

Ik ben de laatste tijd mij aan het verdiepen in Gospel muziek.
Luister de muziek voordat ik verder naar de video’s kijk, vertaal de teksten.

Nu veel aan het luisteren naar Matt Maher, Casting Crowns en I am They.
Moet zeggen dat dat mij hoopvol stemt dat er nog zo mooie muziek is met mooie teksten.
(heb nog niet alles geluisterd)
kram94
09-05-2016 / 13:26
Over punt 1: Polyritmiek is soort ritme wat al heel erg lang bestaat, in ieder geval sinds de barok. J.S. Bach gebruikte in zijn derde triosonate voor orgel polyritmiek door tegelijkertijd triolen en achtsten gecombineerd met zestienden te gebruiken. Dit verschijnsel zorgt inderdaad voor een complex en ingewikkeld notenbeeld, maar wil niet zeggen dat het onrustig maakt. Het is ingewikkelder muziek om te luisteren, maar inspanning is ook goed, niet alle muziek hoeft 'easy-listening' te zijn.

Over punt 2: charismatisch denken. Hier schuilt mijns inziens wel een gevaar van eenzijdigheid in en teveel emotie. De welbekende uitspraak over geloof en en emotie kan hier denk ik opgaan: 'Emotie is geen geloof, maar geloof gaat niet zonder emotie'. Ook schuilt hier het gevaar van eenzijdigheid wat betreft de trits ellende, verlossing en dankbaarheid. Er wordt soms gemist waarom we dankbaar moeten zijn, en waarom Jezus zo'n lijdensweg moest gaan.

Over punt 3: Uiterlijk vertoon is volgens mij nergens goed voor, en dient geen ander doel dan emotie opzwepen en de artiest uit te lichten. Het gaat bij muziek puur om de klanken en niet om een visueel beeld. Het is niet juist om muziek te vergelijken met de vrouw die stil is voor God. David danste voor de ark, en er staan in de Bijbel veel oproepen om God te loven op allerlei instrumenten (Ps. 150).
inChristus
09-05-2016 / 19:21
Ben het in ieder geval met je eens vwb punt 3.
Het uiterlijk vertoon hoeft inderdaad niet, mits het voor de show is, natuurlijk. Als iemand zijn emoties toont op wat voor manier dan ook, dan is het uiterlijk vertoon mijns inziens niet verkeerd.

Verder ben ik van mening dat niet de muziek bepaald of iets verkeerd is, maar vooral de inhoud. Licht doorbreekt de duisternis. Je kunt de muziek duister noemen, maar als de inhoud licht is, blijft er geen duister meer over. Toch?
Ok, als het erg opzwepende muziek is, dan ligt daar misschien een grens... maar dat weet ik niet. David danste ook "naakt" voor de ark uit...

Je spreekt over orgel muziek, maar wie zegt dat dát niet duister is? Zover ik me kan herinneren waren er genoeg mensen die bij de introductie van het orgel in de kerk, deze duivels noemden.

Tot slot, luister eens naar het 1e solo-album van Brian "Head" Welch: Save me from myself. Of, misschien beter, lees eens de teksten. Washed by Blood bijvoorbeeld. Let wel, de muziek is heftig!

Zegen!
JohannesHermanus
10-05-2016 / 17:15
U zult maar in Afrika wonen en dit tijdens het evangeliseren medeverkondigen. Ik denk dat u dan een probleem hebt en weinig voet aan wal weet te krijgen. Polyritme is niet hetzelfde als aritme. Ons vraag en antwoord zit veel anders in elkaar, is slechts een kwestie van cultuur. Zelfs het sociale leven in Afrika is polyritmisch opgebouwd, maar wat kan ik genieten van hun sociale bijeenkomsten waar muziek een heel belangrijk onderdeel van uitmaakt. Ik denk dat zij op hun beurt zich weer achter de oren krabben als ze ons ritme te horen krijgen. Daar weten zij zich dan weer geen raad mee.
Let
10-05-2016 / 23:10
Als ik deze muziek hoor, dan besef ik weer hoe vaak ik niet op mijn plek ben. Hoe vaak ben ik niet op mijzelf gericht in plaats van op God? Hoe vaak aanbid ik mijzelf of andere 'goden' in plaats van mijn God? Wat dat betreft ben ik blij met dit stukje; het zet mij weer aan het denken.
Aan de andere kant vind ik deze kritische vragen ook moeilijk. Waarom moeten we altijd kritisch zijn naar gelovigen die hun geloof op een andere manier uitdragen dan wij? Laat ieder voor zich oordelen of de muziek die hij/zij luistert tot eer van God is. Het is onze plicht om alles te doen tot eer van God. Wat voor de een wel tot eer van God is, is voor de ander tot oneer van God. Dat was in de tijd van Paulus al zo. Daarom staat er ook in Romeinen 14 vers 5 dat iedereen in zijn eigen geest volledig overtuigd moet zijn over de keuze die hij/zij maakt.
Maar muziek is niet het belangrijkste. Het belangrijkste is dat we mogen weten dat de Heere Jezus ook voor ons gestorven is. Als dat niet zo is, kunnen we ook niet oordelen of muziek tot eer van God is.

Want alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat IEDEREEN die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.
Duuk
10-05-2016 / 23:56
Jezus is in Markus 9:38 ev. helder over hoe wij moeten omgaan met mensen die in Jezus' Naam iets doet (in dit voorbeeld demonen uitdrijven). Jezus' antwoord is: "Want wie niet tegen ons is, die is voor ons."

Het is zo makkelijk om af te geven op gelovigen die net wat anders denken dan wij. Daarmee zet je jezelf op een voetstuk van onaantastbaarheid. Is alle andere muziek die in de kerk wordt geaccepteerd zoveel beter? Of in ieder geval de wijze waarop het wordt uitgevoerd? Ik denk bijvoorbeeld aan lofpsalmen die met een tempo worden gezongen (in hele noten!) waar je in één regel drie keer moet ademhalen.
Je kunt veel kritiek hebben op de charismatische beweging omdat zij bijvoorbeeld zoveel nadruk leggen op de Heilige Geest. Is het dan wel goed om nauwelijks over de Heilige Geest te spreken, zoals in veel kerken gebeurt?
Laten we maar gewoon doen zoals Jezus deed: "Want wie niet tegen ons is, die is voor ons."
JohannesHermanus
11-05-2016 / 12:22
Het artikel bestaat uit 2 delen. De eerste is een oproep tot reacties en de tweede is een zeer subjectieve kijk op de drager van de muziek. In dat opzicht is er dan wel sprake van enige nuance, echter bemerk ik die bij het schrijven van Stefan beduidend minder. Zijn laatste twee punten komen mij over als het intrappen van een open deur en wellicht bedoeld om zijn eerste punt kracht bij te zetten, die dit punt geïsoleerd gewoonweg niet heeft. Ik zou het eerlijker vinden als deze man gewoon toegeeft dat hij weinig verstand en/of feeling van/voor muziek heeft. Het is gewoon complexer en daardoor niet voor een ieder weggelegd.

Daarmee wil ik niet zeggen dat ik kan genieten van alle polyritmische werken, want het kan inderdaad wat chaotisch overkomen. Zet mij in een ruimte waar György Ligeti's Études pour Piano wordt uitgevoerd en ik loop hard weg, dit komt mij haast dissonant over. Maar om nu alles over een kam te scheren, gaat mij te ver. De Afrikaanse polyritmiek (voornamelijk persussie) vind ik geweldig en bijzonder dynamisch https://www.youtube.com/watch?v=yK42w0H8rSU. Zelfs ontspannend, want met spanning in de vingers gaat je dit gewoonweg niet lukken. De Zuid-Indische Karnatische muziek daarentegen, roept wel vraagtekens op bij mij, want in hoeverre speelt de reïncarnatie gedachte hierin een rol... (deze polyritmiek is trouwens wel een van de meest gecompliceerde en geraffineerde)

Overigens is het de vraag welke definitie men hier hanteert, want als men polyritmiek beschouwd als muziek waarin meerdere ritmes boven elkaar voorkomen, kunnen we in die optiek 95 procent van de ons bekende muziek polyritmisch noemen...

Het bevreemd me dat men wel in dialecten blijft spreken en accenten in taal tolereert. Ownee, laat ik mijn mond houden en ze de bek niet openbreken... :D
Omega
11-05-2016 / 13:53
@Duuk Je zegt: Laten we maar gewoon doen zoals Jezus deed: "Want wie niet tegen ons is, die is voor ons."

Heb je de context ook gelezen? ;-)
Duuk
11-05-2016 / 14:42
@Omega: De context? Nee, die lees ik niet. Ik heb dat boek niet in huis. Doe mij maar gewoon de bijbel. ;)
mortlach
11-05-2016 / 14:48
Dat experiment van die Japanse "wetenschappers" Emoto is trouwens ook al jaren ontkracht. Het alsnog aanhalen maakt je punt daarom niet sterker.

"Ook blijkt uit diverse onderzoeken dat polyritmische, opzwepende, rock of andere heftige muziek agressieve gevoelens in ons naar boven halen, de neiging ontstaat om ons onderlichaam te gaan bewegen of allerlei seksuele gedachten die ons kunnen vervullen."

Puriteinser kun je, vermoed ik, niet worden. Hetzelfde zei men trouwens destijds over Elvis, de Beatles en elke andere muziekstroming die populair was onder jongeren. Je zou beginnen te vermoeden dat ook zonder heftige muziek jongeren wel hun onderlichaam zouden bewegen...
Omega
11-05-2016 / 16:35
@Duuk Nu snap ik ook dat je denkt dat "grazige weiden" betekent, dat je er in moet grazen ;-)
Duuk
11-05-2016 / 16:38
Nee, dat zijn weiden die een drang hebben om te grazen :D
Omega
11-05-2016 / 16:48
@Duuk Dank. Je exegese past bij wat ik tot nog toe van je gelezen hebt ;-)
JohannesHermanus
11-05-2016 / 18:49
Terugkomend op de Karnatische muziek; als ik hierin consequent wil zijn, zou ook dit ritme, mits in de juiste context, geen probleem behoeven te zijn.
Gouwenaar
12-05-2016 / 14:55
@Omega: Waar gaat de opmerking van Duuk tegen de context in?

Ik kom overigens in het epistel van Stefan sowieso meer contextloos bijbelgebruik tegen dan in welke willekeurige andere reactie...
Gouwenaar
12-05-2016 / 14:56
Bovendien zijn er ook mensen die juist van orgelmuziek (liefst met panfluit) agressieve gevoelens krijgen.
JohannesHermanus
12-05-2016 / 17:34
Duuks versie van de interpretatie van het aangehaalde Schriftgedeelte, gaat regelrecht in tegen de brede context van de Schrift en is om niets anders bedoeld dan de ander de mond te snoeren.

Het betreffende Schriftgedeelte laat ons zien dat er verschil is tussen waarschuwen en verbieden... We hebben als Christen niet het recht om controle uit te oefenen op de ander.
hvdijk66
16-05-2016 / 20:55
Persoonlijk had ik het gewaardeerd wanneer Refoweb dit artikel niet had geplaatst. De discussies rondom christelijke muziek hebben al een lange geschiedenis en meestal brengen deze niet veel verbinding. In tegendeel: De verschillende soorten muziek en de liefhebbers ervan worden in hoeken geplaatst en krijgen een sticker opgeplakt.

Voor je het weet ga je in deze polarisatie mee. Als ik het stuk van Stefan lees dan wordt ik uitgedaagd. Eigenlijk wil ik op sommige punten wel reageren. Maar waarom eigenlijk? Wat zal de discussie voor goeds brengen? Ik verlang juist zo naar verbinding.

Ik wil blij zijn met de broer of zus die vol overgave een lofpsalm op hele noten zingt en drie keer per regel adem moet halen. Maar ik wil ook dankbaar meegenieten met iedereen die meezingt met Hillsong. Niet omdat ik alles mooi vind maar omdat ik blij ben met iedereen die Gods liefde en genade heeft leren kennen en dat wil uiten in muziek.
JohannesHermanus
17-05-2016 / 12:14
Hillsong is een pinkstergemeente en er wordt dan ook het voorspoedsevangelie verkondigd evenals het spreken in tongen en men ziet voor de kerk de rol weggelegd om de wereld te veroveren, dit heeft wat leer betreft kenmerken van het Kingdom Now evangelie. Ook het spreken van “profetieën” over levens van anderen, zoals bij andere charismatische kerken gebeurt, en het voorgaan door vrouwen in de gemeente wordt door Hillsong in gepromoot en in de praktijk gebracht.

De muziek wordt uitgevoerd door uiterlijk goed gevormde en naar hedendaagse standaarden knappe mensen. Ik zie er geen enkele flapoor met bril en/of puisten tussen. Wat mij betreft een hoop geblaat en weinig wol, oftewel: ellenlange 1 centimeter diepe flauwekul. Bij Hillsong New York (welke geleid wordt door één van de zonen van Brian en Bobby Houston) is de zangleider openlijk homoseksueel en gaat zelfs binnenkort trouwen.

Vreemde zogenaamde orthodoxe standpunten dan, die ze toch pretenderen te hebben. Schijn bedriegt, evenals hun muziek!
hvdijk66
17-05-2016 / 12:43
OK JohannesHermanus, dat gezegd hebbende hoe nu verder?

Lees ook deze columns

Een jonge gehandicapte wordt elke ochtend bij het treinstation neergezet. Hij kan niet lopen, heeft geen inkomen, wordt ...
geen reacties
02-05-2016
William had zich aangemeld voor het leger, want het enige wat hij dolgraag wilde was: marinier worden. William meldde zi...
1 reactie
21-04-2016
Een Engelse dominee had een keer buiten de stad Londen gepreekt. Hij ging met de trein terug naar huis. Toen hij in de t...
8 reacties
16-04-2016
website-ontwikkeling door webdevelopment by Accendis
design website door design website by Mooimerk
hosting website door hosting website by STH Automatisering